Côn Đảo – hòn đảo ngọc giữa biển Đông – từng được mệnh danh là “địa ngục trần gian” với hơn 113 năm đầy máu và nước mắt. Đây cũng là nơi yên nghỉ của hơn hai vạn chiến sĩ cách mạng, những người đã kiên cường hy sinh trong hai cuộc kháng chiến để bảo vệ và giải phóng dân tộc. Trải hơn một thế kỷ, những dấu tích tàn khốc của nhà tù Côn Đảo vẫn còn nguyên vẹn, trở thành điểm đến linh thiêng, thu hút hàng trăm nghìn du khách mỗi năm để tìm hiểu lịch sử và tri ân các bậc tiền nhân.
Dưới đây là 09 điểm du lịch tâm linh nổi bật nhất tại Côn Đảo mà du khách không thể bỏ qua.
Cầu Tàu 914 – chứng tích của máu và nước mắt
Cầu Tàu 914 được xây dựng từ năm 1873 trước Dinh Chúa Đảo. Những khối đá nặng hàng tấn đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm tù nhân khổ sai. Con số “914” mang tính ước lệ, tượng trưng cho số người đã ngã xuống trong quá trình xây dựng cầu.
Nơi đây không chỉ là biểu tượng của tội ác thực dân mà còn là điểm đánh dấu những ngày Cách mạng Tháng Tám thành công và đại thắng mùa xuân 1975, khi hàng nghìn tù nhân được trở về với tự do.
Di tích được công nhận Di tích Quốc gia Đặc biệt (QĐ 548/QĐ-TTg ngày 10/5/2012).
Nghĩa trang Hàng Keo – nơi bắt đầu hành trình tri ân
Nghĩa trang Hàng Keo rộng 80.000 m², từng là nơi chôn cất khoảng 10.000 tù nhân bị thực dân Pháp sát hại từ đầu thế kỷ XX đến giai đoạn “khủng bố trắng” 1940–1941.
Hàng Keo – trong câu hát bi thương:
“Côn Lôn đi dễ khó về,
Sống nương Núi Chúa, thác về Hàng Keo.”
Ngày nay, phần lớn hài cốt tại đây đã được quy tập về Nghĩa trang Hàng Dương, nhưng đất thiêng Hàng Keo vẫn còn những hài cốt chưa tìm thấy – là chứng tích đau thương không thể quên.
Di tích được công nhận Di tích Quốc gia Đặc biệt (QĐ 548/QĐ-TTg).
Đền thờ Côn Đảo – nơi tri ân anh linh liệt sĩ
Khởi công ngày 06/12/2009 và khánh thành ngày 20/11/2011, Đền thờ Côn Đảo nằm trên khu đất rộng hơn 30.000 m², gồm 10 hạng mục công trình quy mô: Tiền đường, Hậu cung, Nhà chuông, Hồ Ngũ Nhạc, Vườn đền…
Đây là nơi tưởng nhớ những chiến sĩ cách mạng, đồng bào yêu nước đã ngã xuống trong hơn 113 năm tồn tại của “địa ngục trần gian” Côn Đảo.
Nghĩa trang Hàng Dương – trái tim linh thiêng của Côn Đảo
Là nghĩa trang lớn nhất trên đảo, rộng 190.000 m², nơi quy tụ hàng vạn chiến sĩ cách mạng qua nhiều thời kỳ. Nghĩa trang gồm 4 khu: A – B (B1, B2) – C – D.
Một số phần mộ nổi bật:
- Lê Hồng Phong – Cố Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam
- Nguyễn An Ninh – chí sĩ yêu nước
- Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu
- Anh hùng LLVTND Lê Văn Việt
- Anh hùng LLVTND Trần Văn Thời (khu D)
Hàng Dương là nơi du khách dâng hương nhiều nhất – đặc biệt vào ban đêm, không khí linh thiêng và đầy xúc cảm.
Di tích được công nhận Di tích Quốc gia Đặc biệt (QĐ 548/QĐ-TTg).
Cầu Ma Thiên Lãnh – công trình dang dở bằng máu xương
Xây dựng năm 1930 giữa địa hình hiểm trở, Cầu Ma Thiên Lãnh là nơi tù nhân bị buộc lao động khổ sai với điều kiện khắc nghiệt: đói khát, bị đánh đập, đá lở, cây đổ… Chỉ mới hoàn thành hai mố cầu nhưng đã có hàng trăm người chết.
Tên gọi “Ma Thiên Lãnh” thể hiện sự hiểm ác của địa thế và sự tang thương của những linh hồn bỏ mạng nơi đây.
Di tích được công nhận Di tích Quốc gia Đặc biệt (QĐ 548/QĐ-TTg).
Chùa Núi Một (Vân Sơn Tự) – ngôi chùa đẹp nhất Côn Đảo
Chùa Núi Một được Mỹ – Ngụy xây dựng năm 1964 để phục vụ sinh hoạt tín ngưỡng cho gia đình binh lính, đồng thời che mắt dư luận về sự tàn bạo trong nhà tù.
Ngày nay, chùa đã trở thành điểm tham quan nổi tiếng với phong cảnh hữu tình, kiến trúc mang đậm bản sắc Việt, nhìn xuống hồ An Hải và toàn cảnh Côn Sơn.
Được công nhận Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.
Miếu Bà Phi Yến (An Sơn Miếu) – thờ người phụ nữ trung trinh
Miếu thờ Bà Phi Yến – thứ phi của Chúa Nguyễn Ánh, người được xem là biểu tượng của lòng trung trinh và đức hạnh. Dân gian kể rằng vì can ngăn Nguyễn Ánh “cầu viện ngoại bang”, bà bị giam cầm ở Hòn Bà và sau đó tuẫn tiết để giữ trọn danh tiết.
Hàng năm, ngày 18/10 âm lịch, người dân Côn Đảo tổ chức lễ giỗ rất trang trọng.
Được công nhận Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.
Miếu Cậu – nơi thờ Hoàng tử Cải
Miếu Cậu thờ Hoàng tử Hội An (Hoàng tử Cải) – con trai bà Phi Yến. Truyền thuyết kể rằng Hoàng tử bị ném xuống biển khi khóc xin được theo mẹ. Thi thể cậu trôi vào Cỏ Ống và được dân làng chôn cất, lập miếu thờ.
Miếu Cậu là nơi người dân và du khách thường ghé cầu bình an, sức khỏe.
Miếu Ngũ Hành (Miếu 5 Cô) – nơi cầu mưa thuận gió hòa
Miếu Ngũ Hành hoàn thành khoảng năm 1967, thờ năm vị Nữ Thánh tượng trưng cho Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ. Miếu được xây dựng nhằm phục vụ tín ngưỡng của gia đình binh lính và người dân trên đảo.
Ngày nay, Miếu 5 Cô là điểm đến tâm linh quen thuộc để cầu bình an, may mắn, mưa thuận gió hòa – đặc biệt với ngư dân trước mỗi chuyến ra khơi.
Mỗi di tích tại Côn Đảo đều gắn liền với những câu chuyện đau thương nhưng hào hùng của dân tộc. Đến Côn Đảo, du khách không chỉ tham quan mà còn được sống trong không khí linh thiêng, lắng lòng tri ân những thế hệ đã ngã xuống vì Tổ quốc.
