Bạch Dinh (Villa Blanche) tọa lạc tại số 6 Trần Phú, Phường Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh, đây là một trong những công trình kiến trúc châu Âu nổi bật cuối thế kỷ XIX.
Từng là nơi nghỉ dưỡng của Toàn quyền Đông Dương và quan chức cấp cao của chính quyền Sài Gòn, nơi đây cũng gắn liền với vua Thành Thái – vị vua yêu nước bị thực dân Pháp giam lỏng từ 1909–1910. 
Lịch sử hình thành
Sau khi nắm quyền cai trị Đông Dương, Toàn quyền Paul Doumer đã cho xây dựng một dinh thự nghỉ mát tại Vũng Tàu.
Công trình được khởi công năm 1898, hoàn thành năm 1902, và được đặt tên là Villa Blanche – theo tên con gái ông, Blanche Richel Doumer.
Người Việt gọi công trình này là Bạch Dinh, vì tường sơn trắng tinh khôi giữa nền trời xanh biếc và biển bạc sóng.
Năm 1907, thực dân Pháp đưa vua Thành Thái và gia quyến từ Huế vào an trí tại đây trước khi lưu đày sang đảo Réunion (châu Phi).
Từ đó, Bạch Dinh trở thành chứng nhân lịch sử cho một giai đoạn đầy biến động của triều Nguyễn và dân tộc Việt Nam.
Kiến trúc Bạch Dinh Vũng Tàu
Bạch Dinh nằm trên triền Núi Lớn, ở độ cao 27–30m so với mực nước biển. Từ tiền sảnh có thể phóng tầm mắt bao quát toàn cảnh Bãi Trước và vịnh Ghềnh Rái, khiến nơi đây trở thành vị trí phong thủy tuyệt đẹp.
Công trình cao 19m, rộng 15m, dài 28m, gồm 3 tầng:
- Tầng hầm: nơi chứa rượu, nấu nướng.
- Tầng trệt: phòng khánh tiết, trưng bày cổ vật quý như song bình Bách Điểu chầu Phụng, cặp ngà voi châu Phi dài 1,7m, bộ bàn ghế hoàng gia niên đại Khải Định (1921)…
- Tầng lầu: không gian nghỉ dưỡng thoáng mát, có 5 phòng ngủ riêng biệt, mỗi phòng đều có nhà tắm và ban công đón gió biển.
Điểm đặc biệt là 8 bức phù điêu tạc các vị thần Hy Lạp cổ đại cùng hệ thống vòm cửa hình cánh cung và hoa văn gốm sứ châu Âu – tạo nên vẻ đẹp sang trọng, tinh tế, vừa cổ điển vừa lãng mạn.
Hai lối lên Bạch Dinh
- Một đường uốn quanh dưới tán rừng giá tỵ dành cho xe hơi.
- Một lối đi bộ 146 bậc tam cấp cổ kính nằm giữa hai hàng hoa sứ trắng, dẫn lên tiền sảnh dinh thự.
Bảo tàng cổ vật Bạch Dinh
Từ năm 1991, một phần Bạch Dinh được sử dụng làm bảo tàng trưng bày hơn 8.000 hiện vật – chủ yếu là gốm sứ cổ thời Khang Hy (thế kỷ XVII) được trục vớt từ “kho báu Hòn Cau”.
Dù đã nằm dưới đáy biển gần 300 năm, những cổ vật này vẫn giữ được men sứ bóng sáng, họa tiết tinh xảo, được giới khảo cổ đánh giá là bộ sưu tập đẹp nhất trong các di chỉ gốm sứ cổ Việt Nam.
Nơi lưu dấu niềm riêng của vua Thành Thái
Trong thời gian bị quản thúc tại Bạch Dinh, cựu hoàng Thành Thái – vị vua thứ 13 triều Nguyễn, nổi tiếng vì tinh thần yêu nước và tư tưởng canh tân – đã sáng tác bài thơ “Sầu Tây bể Cấp” để giãi bày nỗi lòng.
Bài thơ thể hiện tâm trạng đau đớn của người yêu nước phải sống cảnh tù túng, nhớ quê hương, thương dân, và căm phẫn trước ách đô hộ của thực dân Pháp.
“Sống thừa nào có biết hôm nay
Nhìn thấy non sông đất nước này…
Dẫu cho sắt đá cũng chau mày!”
Ngày nay, du khách đến thăm Bạch Dinh có thể ghé nhà Bát Giác – nơi đặt bia khắc bài thơ “Sầu Tây bể Cấp”, như một chứng tích lịch sử về lòng yêu nước bất khuất của vị vua trẻ tuổi.
Trải nghiệm tham quan Bạch Dinh
Sau khi khám phá nội thất, du khách có thể tản bộ dưới tán rừng giá tỵ cổ thụ và hàng hoa sứ thơm ngát, chiêm ngưỡng bức tường đá dài hàng trăm mét do tù nhân khởi nghĩa Trương Định từng xây dựng bằng lao động khổ sai.
Trải qua hơn một thế kỷ, Bạch Dinh vẫn giữ nguyên vẻ uy nghi, thanh lịch và tráng lệ, là biểu tượng kiến trúc – lịch sử – văn hóa tiêu biểu của thành phố biển Vũng Tàu.
📍 Địa chỉ: Số 6, Trần Phú, Phường Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh
🏗️ Khởi công: 1898 – Hoàn thành: 1902
👑 Người đặt tên: Toàn quyền Paul Doumer (Villa Blanche)
🏛️ Di tích: Được công nhận năm 1991 – Di sản văn hóa cấp Quốc gia
Độc đáo họa tiết tứ linh trên cặp ngà voi tại Bạch Dinh
Bên cạnh kiến trúc độc đáo, khung cảnh thiên nhiên kỳ thú, di tích Bạch Dinh còn là nơi trưng bày nhiều cổ vật quý gắn liền với nhiều giai thoại lịch sử, trong đó phải kể đến họa tiết tứ linh trên chân đế cặp ngà voi, được đặt ngay nơi trang trọng nhất của chính điện khánh tiết.
Theo đánh giá của các chuyên gia, cặp ngà voi trưng bày tại gian khánh tiết của di tích Bạch Dinh là một trong những cặp ngà quý hiếm, hội tụ được đầy đủ những yếu tố điển hình còn lưu giữ được tới ngày nay. Tư liệu tại di tích Bạch Dinh cho thấy, cặp ngà voi có xuất xứ từ giống voi châu Phi, cân nặng 43kg, cao 158cm, màu vàng nhạt, bóng mịn. Cặp ngà cân đối, cong hình ô van khi khép lại và hiện vật lại càng ấn tượng khi được đặt trên bệ bằng gỗ gụ sơn màu đen, chạm trổ công phu hình tượng tứ linh, gồm: Long, Ly, Quy, Phụng. Họa tiết được chạm trổ tinh xảo và vô cùng độc đáo. Theo đó, họa tiết tứ linh trên chân đế được điêu khắc 2 mặt với hình ảnh 2 con rồng uốn lượn hòa quyện vào nhau, miệng mỗi con ngậm 1 chiếc ngà voi tạo nên hình ảnh vô cùng uy lực, độc đáo và đẹp mắt.
Sở dĩ bệ đỡ cặp ngà voi được điêu khắc hình tượng tứ linh bởi theo quan niệm của người phương Đông nói chung và người Việt Nam nói riêng, Long, Ly, Quy, Phụng là những linh vật có vai trò to lớn trong đời sống tinh thần của con người. Tứ linh là biểu trưng của vẻ đẹp cao sang, phú quý, đồng thời cũng là vật phẩm có giá trị phong thủy cao, đem lại nhiều lợi ích cho người chủ. Tứ linh tượng trưng cho đất trời, là hiện thân của 4 nguyên tố quan trọng: đất, nước, gió và lửa. Hình tượng tứ linh được sử dụng và khắc họa khá phổ biến trong nghệ thuật kiến trúc Việt Nam từ kinh đô, đền chùa cho đến nhà dân như một hiện trạng sống động của 4 linh vật này trong tâm thức người Việt.
Họa tiết tứ linh trên cặp ngà voi tại Bạch Dinh là một trong nhưng cổ vật độc đáo mang ý nghĩa về giá trị lịch sử, văn hóa tâm linh của người Việt. Đây được xem là một trong những vật chứng lịch sử, gắn liền với di tích Bạch Dinh, chứng kiến những thăng trầm lịch sử qua các thời kỳ của nơi đây.
Ngày nay, ngoài những cổ vật quý của di tích như bộ bàn ghế niên hiệu Khải Định, Tân Dậu (1921), đôi song bình Bách Điểu chầu phụng đời nhà Thanh (Trung Hoa), bộ Tam Đa ngũ thái của gốm sứ Bát Tràng thế kỷ XIX. Cặp ngà voi trên bệ đỡ tứ linh đã góp phần làm nên linh hồn cho di tích Bạch Dinh, là một trong những nét văn hóa nhằm giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống cội nguồn, là điểm thu hút du khách trong và ngoài nước khi tới thăm quan Vũng Tàu.
