Lần đầu tiên nghe tiếng “thở dài” của một con rùa biển, mình thật sự sững lại. Trong bóng tối chỉ có ánh đèn pin nhỏ hắt lên chiếc mai to nặng nề, con rùa mà mình đang theo dõi bỗng nhả ra một hơi thở dài, rất dài. Nó dừng lại thật lâu, rồi mới chậm chạp dùng đôi chân sau tiếp tục móc cát từ chiếc hố đang đào dở. Khoảnh khắc ấy khiến mình cảm nhận rõ ràng: nó đang rất mệt.
Hãy thử đặt mình vào hành trình của một chú rùa biển
Tỷ lệ một con rùa biển nở ra, lớn lên và quay trở lại đúng nơi nó sinh ra để đẻ trứng là… 1/1000. Nghĩa là trong 1.000 trứng rùa, chỉ một cá thể may mắn sống sót đến tuổi trưởng thành. Một con số khiến bất cứ ai cũng phải lặng người.
Rùa con vừa rời khỏi vỏ đã phải tự tìm đường xuống biển, bơi vào bóng tối mênh mông của đại dương, lần theo các cụm tảo và san hô để kiếm ăn. Chúng lớn lên ở những vùng nước sâu mà con người còn chưa chạm tới. Đến khi trưởng thành, bằng một cách kỳ diệu khó lý giải, rùa mẹ quay về đúng bãi biển nơi mình chào đời, giao phối rồi vượt sóng lên bờ đẻ trứng.
Trong một đêm, có khi rùa mẹ phải bò lên – bò xuống nhiều lần để tìm được một vị trí thật sự an toàn. Khi đã chọn được, nó mất hơn một tiếng để đào hố lớn, rồi đào tiếp hố thứ hai – tròn và sâu hơn – để làm ổ. Sau khi đẻ xong, nó lại dành cả tiếng nữa để lấp và ngụy trang tổ trước khi kiệt sức trở về biển.
Một hành trình dài đầy rủi ro
Rùa biển không chỉ đối mặt với kẻ thù tự nhiên mà còn với mối đe dọa lớn nhất: con người. Tổ trứng có thể bị động vật đào phá, bị sóng lớn làm ngập, bị những con rùa khác vô tình đào trúng hoặc bị con người lấy đi để mua bán. Ngay cả khi được di dời và ấp an toàn trong hồ bảo vệ, tỷ lệ trứng nở vẫn chỉ khoảng 70–80%.
Nếu có dịp tham gia chương trình tình nguyện IUCN từ tháng 6–8 hằng năm, hoặc tới Côn Đảo đúng mùa rùa đẻ, hãy thử trực đêm một lần tại Bảy Cạnh. Chứng kiến cảnh rùa đào tổ, đẻ trứng, rồi lại nặng nhọc bò xuống biển… bạn sẽ hiểu hơn về sự gian nan của hành trình duy trì nòi giống mà loài rùa biển phải đối mặt.
Và khi trở về đất liền, có lẽ chỉ cần ý thức hơn một chút: về chiếc ống hút nhựa mình dùng hàng ngày, về mỗi túi nylon khi đi chợ, về những thứ chúng ta tiện tay vứt đi… là chúng ta đã góp phần làm cho tương lai của những chú rùa biển tốt đẹp hơn nhiều rồi đấy.
