Tàu mất gần hai tiếng đồng hồ luồn qua những hòn đảo lớn nhỏ trước khi cập cảng Bến Đầm (Đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh). Đảo quay lưng vào đất liền khiến tôi chợt hụt hẫng, nhớ lại chuyến đi năm 1984 khi con tàu hướng thẳng ra biển Đông. Khi ấy, trước mắt tôi là những vách đá dựng đứng như bức tường xanh xám trải dài. Tàu càng gần thị trấn, “bức tường” ấy càng mở ra, những đường nứt lớn hằn trên đá như một vết chém khổng lồ xé đôi đảo Côn Sơn.
Côn Đảo có 16 hòn đảo lớn nhỏ, được mệnh danh là “thiên đường lặn biển ngắm san hô đẹp nhất Việt Nam”. Những đảo như Bảy Cạnh, Hòn Tài, Hòn Tre, Hòn Trác, Hòn Trứng, Hòn Cau… là nơi sở hữu những rạn san hô nguyên sơ, rực rỡ sắc màu, mê hoặc du khách khi lặn xuống khám phá thế giới đại dương. Thời điểm lý tưởng nhất để lặn ngắm san hô là từ tháng 3 đến tháng 9.
Ngày đó ở vịnh Côn Sơn, chúng tôi được các anh bộ đội biên phòng mượn chiếc ca nô của ông lão giữ vườn dừa để ra cách bờ khoảng 300m. Đeo kính lặn, ngậm ống thở và chìm xuống làn nước trong vắt, lần đầu tiên trong đời chúng tôi được nhìn thấy những “đóa” san hô mềm mại lung linh theo dòng nước, cùng đàn cá mú bơi lượn như trong thuỷ cung. Các anh bộ đội còn chỉ cho chúng tôi cách bắt ốc tai tượng: cho mỏ neo vào miệng ốc để nó khép vỏ, rồi dùng dao găm nạy ra. Vỏ ốc mở, thịt được rửa bằng nước biển và ăn sống ngay trên ca nô – ngọt đến nao lòng.
Vườn quốc gia Côn Đảo có hơn 1.300 loài sinh vật biển. Cỏ biển và rong biển là nguồn thức ăn của loài bò biển dugong quý hiếm, hiện vẫn xuất hiện ở vùng biển này. Từ trạm vé gần cầu Ma Thiên Lãnh, rẽ phải xuống dốc khoảng 700m là đến bãi Ông Đụng – con đường đủ làm bạn thở dốc, nhưng đổi lại là không khí rừng nguyên sinh mát lạnh, tiếng gió thổi qua các tán lá, dây leo lớn quấn từ cây này sang cây khác như những chiếc võng tự nhiên đong đưa trong gió.
Đến bãi Ông Đụng lúc xế chiều, nắng xuyên qua tán rừng tạo nên không gian mờ ảo. Sóc đuôi dài chuyền cành, tiếng dơi quạ vang vọng, tiếng chim rừng ríu rít hòa thành bản nhạc thiên nhiên. Bãi biển toàn đá cuội nhiều hình dạng trải dài, thủy triều xuống để lộ bãi đá ngầm rộng lớn. Xung quanh bãi là rừng ngập mặn – nơi sinh sống của loài cua núi, người dân gọi vui là “cua xe tăng”.
Từ thị trấn, chúng tôi tiếp tục trekking ba cây số đến chân núi Chúa để bắt đầu hành trình lên đỉnh radar – “mắt thần” của đảo. Con đường dốc 45 độ, ngoằn ngoèo qua rừng, buộc chúng tôi vừa leo vừa chống tay lên đầu gối. Lên cao hơn, hơi mát từ rừng phả ra, sương mù phủ kín lối đi. Hai bên là những cây ngũ gia bì to vài người ôm, cây thiết mộc lan mọc thành bụi cao cả chục mét, buông chùm hoa dài tỏa hương dịu nhẹ. Nhiều con suối nhỏ chảy dọc đường, nơi những bụi thiên niên kiện mọc xanh tốt. Leo sáu cây số dốc đứng trong hơn một giờ đồng hồ, chúng tôi thở phào khi đến được đài radar và phóng tầm mắt nhìn toàn cảnh: núi rừng phủ xanh, biển cả mênh mông, tàu thuyền thấp thoáng xa xa.
Đi giữa rừng già Côn Đảo, bạn sẽ học được nhiều điều thú vị: hơn 100 loài dây leo là những “thực vật thông minh”, dùng thân cây khác để vươn lên tìm ánh sáng; kiến là những “công nhân rừng” vận chuyển dinh dưỡng, phát tán hạt, thụ phấn hoa; còn mối chính là “nhà máy phân hủy rác” tái tạo đất rừng màu mỡ cho sự sống mới.
Côn Đảo còn đặc biệt ở những “cánh rừng trong phố”. Hai bên đường nội ô là hàng cây sao, cây dầu và những cây bàng cổ thụ trăm năm, tạo nên cảnh “rừng và phố hòa làm một”. Ở nhiều nơi, tấm biển treo trên thân cây ghi dòng chữ giản dị mà đầy ý nghĩa: “Xanh biển, xanh rừng, xanh đất nước.” Đó như một lời nhắc nhở cho tất cả – cả người dân lẫn du khách – để Côn Đảo mãi là hòn đảo xanh, sạch, và đẹp nhất của biển Đông.
