Nếu một ngày dạo biển Cần Giờ, bạn sẽ thấy trên mặt nước những hàng cọc gỗ cắm thẳng tắp chạy dài ra khơi. Đó không phải công trình gì lạ, mà chính là ranh giới của các bãi nuôi nghêu – nơi tạo nên một trong những đặc sản biển quan trọng nhất của vùng đất rừng ngập mặn này.
Ngày nay, nghêu Cần Giờ đã trở thành một ngành kinh tế biển đặc trưng, nhưng ít ai biết rằng, trước năm 1993, chuyện nuôi nghêu ở đây từng bị hoài nghi. Khi ấy, người dân Cần Giờ chỉ quen với nghề nuôi tôm và đánh bắt ven bờ. Việc đưa con nghêu – một loài nhuyễn thể vùi mình trong cát – lên bãi biển Cần Giờ từng bị xem là mạo hiểm.
Chỉ đến khi lãnh đạo huyện và ngư dân đi học hỏi mô hình nuôi nghêu ở Tân Thành (Gò Công), rồi mạnh dạn quy hoạch 110 ha bãi biển đầu tiên giao cho 10 tổ nuôi thử nghiệm, nghề nuôi nghêu Cần Giờ mới chính thức bắt đầu. Sau vụ thu hoạch đầu tiên, khi nghêu lớn đều, đạt cỡ 50–100 con/kg, mọi hoài nghi dần tan biến. Con nghêu không chỉ sống tốt mà còn mở ra một hướng đi mới cho kinh tế biển Cần Giờ.
Bãi triều lý tưởng cho con nghêu
Cần Giờ sở hữu điều kiện tự nhiên gần như hoàn hảo cho nghề nuôi nghêu: bãi biển bằng phẳng, thoai thoải ra khơi, rộng tới vài kilomet; thủy triều lên xuống rõ rệt; khi nước ròng, bãi gần như khô kiệt; nền đáy chủ yếu là cát mịn, ít bùn – môi trường lý tưởng để nghêu sinh trưởng.
Nhờ đó, chỉ sau vài năm, diện tích bãi nuôi nghêu tăng rất nhanh. Từ 110 ha ban đầu năm 1993, lên hơn 800 ha năm 1994 và khoảng 1.000 ha năm 1995. Ngày nay, các vùng nuôi tập trung chủ yếu tại Xã An Thới Đông, Xã Bình Khánh, Xã Cần Giờ, Xã Thạnh An và còn tiềm năng mở rộng lên hàng nghìn hecta bãi biển.
Vòng đời của một con nghêu
Nghêu là loài nhuyễn thể hai mảnh, sống vùi trong cát vùng nước mặn ven biển, lọc mùn bã hữu cơ trong nước làm thức ăn. Nghêu con ban đầu chỉ nhỏ vài milimet, sau vài tháng được ương trong khu vực có lưới chắn để đạt kích cỡ thích hợp, rồi mới được thả ra toàn bộ bãi nuôi.
Sau khoảng 4–5 tháng trên bãi triều, nghêu lớn dần, đạt kích thước khoảng 4 cm, tương đương 50–100 con/kg là có thể thu hoạch. Quá trình ấy hoàn toàn phụ thuộc vào nhịp thủy triều, chất lượng nước và nền cát – một hình thức “nông nghiệp biển” đúng nghĩa.
Mùa nghêu ngon nhất
Nghêu Cần Giờ béo và ngọt nhất vào khoảng tháng 9–10, khi thời tiết êm, dòng nước giàu phù du và thức ăn tự nhiên dồi dào. Sang các tháng gió chướng, đặc biệt từ tháng 2–3, sóng mạnh khiến nghêu phải vùi sâu xuống cát, hô hấp kém hơn nên lớn chậm và thịt mặn hơn.
Giá trị dinh dưỡng và ẩm thực
Thịt nghêu giàu đạm, axit amin, khoáng chất, đặc biệt là hàm lượng calcium cao, rất tốt cho xương và cơ thể. Ở Cần Giờ và nhiều vùng biển Việt Nam, nghêu thường được chế biến đơn giản nhưng giữ trọn vị ngọt:
luộc chấm muối tiêu chanh, xào mỡ hành, nấu cháo, nấu canh chua… Ngoài ra, nghêu Cần Giờ còn được chế biến đông lạnh, tách vỏ để phục vụ xuất khẩu.
Giữa rừng ngập mặn và bãi triều mênh mông, con nghêu Cần Giờ lặng lẽ lọc từng dòng nước biển để tạo nên một hương vị thuần khiết. Nhỏ bé nhưng mang theo cả mùi vị đại dương, nghêu không chỉ nuôi sống bao thế hệ người dân mà còn trở thành một biểu tượng rất riêng của vùng biển Cần Giờ.
