Đền thờ Côn Đảo là nơi tưởng niệm công lao của các bậc tiền nhân, các anh hùng liệt sĩ, đồng bào – đồng chí đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc tại hệ thống nhà tù Côn Đảo – nơi từng được mệnh danh là “Địa ngục trần gian” suốt 113 năm.
Công trình được khởi công ngày 06/12/2009 và khánh thành ngày 20/11/2011, xây dựng trên khu đất rộng 30.040m², với tổng diện tích xây dựng 3.760m², gồm 10 hạng mục: Tứ trụ, cổng đền, nhà treo chuông, tả mạc – hữu mạc, Tiền đường, Hậu cung, nhà hóa vàng, hồ Ngũ Nhạc và hồ Đền.
Kiến trúc đền – vẻ đẹp trang nghiêm của văn hóa Nam Bộ
Đền chính được thiết kế theo kiểu đền thờ Nam Bộ nối đôi có sân trong, kiến trúc hai tầng mái đao cho cả Tiền đường và Hậu cung, tổng diện tích 1.253m².
Các hạng mục phụ như tả – hữu mạc, nhà quản lý, hồ cảnh quan… chiếm 2.057m², tạo nên tổng thể hài hòa và bề thế.
Khu vườn đền rộng hơn 21.000m², trồng đủ các loại cây đặc trưng của ba miền Bắc – Trung – Nam, gợi nên sự hội tụ tâm linh của cả nước hướng về Côn Đảo.
Nội thất thờ tự tuân thủ nghi lễ truyền thống Việt, mang phong cách thờ tự của vùng Nam Bộ với kiến trúc chữ Nhị, bố trí bàn thờ, khám thờ, hương án, lư hương… trang trọng và cân đối.
Nhà treo chuông và Đại hồng chung – điểm nhấn linh thiêng
Nhà treo chuông được thiết kế theo phong cách đền chùa Nam Bộ, là hạng mục do Ngân hàng Công Thương Việt Nam tài trợ. Chuông lớn – Đại hồng chung – được đúc tại Huế bởi nghệ nhân Nguyễn Văn Sính:
- Trọng lượng: 9.400 kg
- Cao: 3,97 m
- Đường kính: 1,93 m
- Chất liệu: Đồng nguyên chất
- Trên thân chuông chạm khắc hoa văn sóng nước, lá đề, hình tứ linh Long – Ly – Quy – Phượng.
Đặc biệt, Giáo sư – Anh hùng Lao động Vũ Khiêu đã sáng tác bài minh văn nổi tiếng được đúc nổi trên thân chuông. Bài minh ca ngợi tinh thần bất khuất của chiến sĩ cách mạng, khát vọng tự do và sự hồi sinh của Côn Đảo hôm nay.
Tổng quan kiến trúc – sự hòa hợp giữa đất trời Côn Đảo
Đi qua cổng đền là Tứ trụ – bốn cột đá nguyên khối khắc hình hổ phù, rùa đội đá và phượng hoàng, biểu tượng cho sức mạnh và linh khí đất trời.
Khu đền chính gồm Tiền đường – Hậu cung, nối nhau bằng hai dãy hành lang lớn (kiến trúc chữ Nhị). Đây là trung tâm thực hiện các nghi lễ quan trọng, đồng thời là nơi đặt bia đá ghi danh 2.147 chiến sĩ cách mạng hy sinh tại nhà tù Côn Đảo (1930–1975).
Phía trước Tiền đường là sân rộng cùng tả vu – hữu vu đối xứng theo trục thần đạo. Tất cả mái đều uốn cong đầu đao, trang trí họa tiết rồng mềm mại, tạo sự cân bằng và tôn nghiêm.
Công trình của tấm lòng tri ân – kỳ công kiến tạo nơi đảo xa
Nguyên vật liệu được tuyển chọn và vận chuyển từ nhiều tỉnh thành:
- Đá: Hơn 600m³, lấy từ Thanh Hóa và Đồng Nai, chế tác tại Ninh Bình và Biên Hòa để tạo tứ trụ, chân tảng, lan can và linh vật.
- Gỗ lim xanh: Gần 2.000m³ từ Lào, gia công tại Nam Định.
- Ngói gốm truyền thống: 3.000m², sản xuất thủ công tại Lái Thiêu – Bình Dương.
Tất cả phải vận chuyển bằng cả đường bộ lẫn đường biển ra Côn Đảo – một hành trình vất vả nhưng đầy tâm huyết, thể hiện tấm lòng tri ân sâu sắc của nhân dân cả nước.
Giá trị lịch sử – tâm linh
Nằm trước Nghĩa trang Hàng Dương, Đền thờ Côn Đảo không chỉ là nơi tưởng niệm hàng vạn người con ưu tú của dân tộc đã nằm lại nơi đây, mà còn là công trình giáo dục truyền thống, khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ mai sau.
Công trình được đầu tư gần 100 tỷ đồng, với sự đóng góp của nhiều doanh nghiệp và tổ chức trên cả nước.
Ghi danh liệt sĩ – lời kêu gọi từ Ban Quản lý Di tích Côn Đảo
Đến nay, Ban Quản lý Di tích đã sưu tầm được danh sách 2.281 liệt sĩ và chiến sĩ yêu nước hy sinh tại Côn Đảo (1862–1975). Con số này còn rất nhỏ so với thực tế.
Ban Quản lý mong tiếp tục nhận được sự hỗ trợ tư liệu từ các cơ quan, tổ chức, thân nhân liệt sĩ để:
- Cập nhật thông tin chính xác
- Bổ sung danh sách vào bia đá Đền thờ Côn Đảo
- Lưu trữ hồ sơ đầy đủ cho thế hệ sau
Thông tin liên hệ:
Ban Quản lý Di tích Côn Đảo
Số 01 Lê Duẩn, Huyện Côn Đảo, Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu
Điện thoại: 0254 383 0134 – 0254 363 0119
Fax: 0254 383 0598
Email: banqldt_condao@yahoo.com.vn
