Cầu Ma Thiên Lãnh được khởi công xây dựng vào năm 1930. Khi đó, thực dân Pháp mở con đường từ ngã ba Núi Chúa qua Bãi Ông Đụng nhằm khai thác gỗ, đá phục vụ cho việc xây dựng trại giam, các công sở và đồng thời lập thêm các trạm kiểm soát để ngăn tù nhân vượt ngục.
Tù nhân bị đưa đến đây làm khổ sai trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt: địa hình cheo leo hiểm trở, ăn uống thiếu thốn, nguồn nước suối độc, lại thường xuyên bị đá đè, cây đổ; bên cạnh đó còn phải chịu lao dịch quá sức, bị cai ngục và trật tự đánh đập, hối thúc tàn nhẫn. Chỉ mới dựng xong hai mố cầu đã có khoảng 356 người chết – con số mang tính tượng trưng do chính tù nhân nhẩm tính để tưởng nhớ đồng đội đã ngã xuống.
Nguồn gốc tên gọi “Ma Thiên Lãnh”
Tên gọi Ma Thiên Lãnh được đặt cho hai mố cầu còn dang dở, bởi nơi đây chất chứa máu, mồ hôi và xương của hàng trăm tù nhân khổ sai. Người tù liên tưởng địa thế hiểm trở, chết chóc của công trình này với núi Ma Thiên Lãnh ở Triều Tiên, vốn nổi tiếng hiểm độc, và phỏng theo tình tiết trong truyện “Tiết Nhân Quý Chinh Đông” để đặt tên.
Để tố cáo chế độ lao dịch tàn bạo của thực dân Pháp, tù nhân còn sáng tác bài hát “Cầu Ma Thiên Lãnh” với những câu ca ai oán, bi phẫn:
“Ai bước qua, ai bước qua Cầu Ma Thiên Lãnh,
Hãy dừng chân ngắm cảnh quốc hờn.
Do quân thù tàn bạo gây nên.”
“Ai đã trông mà lòng không hờn,
Ai nghe đến mà lòng không căm giặc Pháp…”
Bài ca là tiếng khóc cho những kiếp người bị đày đọa và cũng là lời hiệu triệu tinh thần yêu nước.
Công trình dang dở nhuốm màu thời gian
Sau thành công của Cách mạng Tháng 8 năm 1945, công trình bị bỏ dở và được giữ nguyên trạng cho đến ngày nay. Hai mố cầu nằm trơ trọi giữa núi rừng như lời nhắc nhở về tội ác của chế độ thực dân và sự hy sinh của những người tù yêu nước.
Công nhận Di tích lịch sử đặc biệt
Ngày 29/4/1979, Bộ Văn hóa – Thông tin ra Quyết định số 54-VHQĐ công nhận Cầu Ma Thiên Lãnh là Khu di tích đặc biệt quan trọng của Quốc gia.
Ngày 10/5/2012, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 548/QĐ-TTg xếp hạng công trình này là Di tích Quốc gia Đặc biệt.
