Đình An Vĩnh tọa lạc tại thôn Đông, xã An Vĩnh, phía trước là Bến Đình – nơi đội Hoàng Sa xuất phát thực thi nhiệm vụ khai thác sản vật và bảo vệ chủ quyền hai quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa theo lệnh triều đình.
Theo tư liệu, đình được xây dựng vào năm Mậu Ngọ (1798), do Hội Nghĩa hầu Võ Văn Khiết, cai đội Hoàng Sa, đứng ra vận động dân làng xây dựng. Xưa kia, đình An Vĩnh có quy mô lớn gồm đình trung, đình thượng và đình hạ.
Năm 1953, đình bị thực dân Pháp ném bom đánh sập, sắc phong cũng bị thiêu rụi. Đến năm 1957, ngôi đình hoàn toàn đổ nát. Người dân chỉ còn xây nhà thờ tiền hiền để duy trì tín ngưỡng. Mãi đến năm 2009, dựa trên nền móng và nghiên cứu kiến trúc xưa, Nhà nước đầu tư phục dựng lại đình An Vĩnh để làm nơi thờ Thành hoàng làng, các cai đội – binh phu Hoàng Sa và là nơi tổ chức Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa.
Kiến trúc đình An Vĩnh
Kiến trúc đình được bố cục theo trục thần đạo, gồm:
1. Bình phong và trụ biểu
- Bình phong mang hình thức “tiền long hậu hổ”, uy nghiêm trước sân đình.
2. Đình hạ
- 30 cột chia thành 3 gian thờ
- Vì kèo trụ tiêu áp quả đế con tôm
- Cột hiên trang trí rồng cuộn, đế cột đặt trên lưng nghê
- Treo hoành phi “An Vĩnh Đình”
- Liễn đối Hán tự: “Ân đức dựng xây miền đảo Lý/ Nghĩa tình bồi đắp dải Hoàng Sa”
3. Đình trung
- 24 cột, liên kết với đình hạ qua máng xối đầu cá chép
- Gian giữa đặt hương án thờ Hội đồng
- Hai bên thờ tiền hiền – hậu hiền, các cai đội và binh phu Hoàng Sa
4. Đình thượng (hậu cung)
- Kiến trúc gạch, tám mái chồng diêm
- Thờ Thành hoàng và các vị thần
- Hai bên có tả ban – hữu ban, treo liễn đối chữ Hán
Ngoài ra, trong khuôn viên còn có:
- Nhà thờ tiền hiền (sáu vị mở đất An Vĩnh)
- Lăng Chánh thờ Cá Ông
- Chùa Vĩnh Ân nằm về phía đông đình
Tất cả tạo thành một quần thể kiến trúc – tín ngưỡng lớn nhất xã An Vĩnh.
Giá trị và lễ hội truyền thống
Đình An Vĩnh được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 2013.
Hằng năm, tại đình diễn ra nhiều nghi lễ quan trọng như:
- Lễ hội đua thuyền tứ linh (mùng 4–7 tháng Giêng)
- Tế xuân thu nhị kỳ
- Lễ động thổ đầu năm
- Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa (15–16/3 âm lịch)
Lễ hội này không chỉ tri ân tiền nhân mà còn là lời khẳng định thiêng liêng về chủ quyền Hoàng Sa – Trường Sa của Việt Nam.
Hình ảnh Đình làng An Vĩnh Lý Sơn
