Gần đây, tôi đọc được một lời khuyên du lịch: “Giết thời gian là một cái tội.” Vì thế, người ta cho rằng ta phải tận dụng mọi khoảnh khắc trống—even khi đang ngồi trên tàu cao tốc—để đọc sách, học ngoại ngữ, hay viết thư cho bạn bè khắp thế giới.
Tôi không phản đối việc đọc sách, học hành hay giữ liên lạc với bạn bè. Tôi chỉ không đồng tình với quan niệm rằng mọi phút giây chết đều phải được khai thác triệt để. Trước đây, tôi từng tin như vậy. Nhưng dạo gần đây, suy nghĩ của tôi đã đổi khác.
Mục đích của cuộc sống là để sống – không phải để tối ưu hóa.
Khi hiệu suất trở thành chuẩn mực
Những người theo đuổi năng suất cao thường muốn tận dụng từng phút ngay từ lúc mở mắt buổi sáng. Tôi từng như vậy:
Thời gian rảnh trên tàu, trên máy bay ư? Không làm việc thì cũng phải học thêm điều gì đó.
- Chờ cuộc họp bắt đầu? Tranh thủ soạn email, cập nhật ghi chú.
- Đang lái xe? Sao không gọi điện, điều khiển trợ lý ảo, hoặc bật sách nói tự lực?
- Xem TV với gia đình? Tay vẫn có thể gõ email, chân vẫn có thể tập giãn cơ.
- Đi ăn trưa với bạn? Tốt nhất nên biến nó thành một cuộc trao đổi công việc.
Chúng ta được khuyên nên sống như thế. Mỗi phút đều “quý như vàng”. Đồng hồ thì vẫn chạy. Cát vẫn rơi.
Tôi từng tin như vậy. Nhưng rồi tôi tự hỏi: Cuộc sống thực sự là như thế sao?
Nếu cuộc đời chỉ là một chuỗi nhiệm vụ, vậy niềm vui ở đâu?
Không lãng phí một phút nghe có vẻ thông minh. Nhưng khi lùi lại nhìn toàn cảnh, ta sẽ thấy điều gì đó sai sai.
Chẳng lẽ cuộc đời chỉ là danh sách công việc kéo dài vô tận?
Chẳng lẽ ta chỉ là một phần mềm được lập trình để hoạt động tối ưu?
Chẳng lẽ ta sinh ra để trở thành một bánh răng trong bộ máy không bao giờ dừng?
Thế còn:
- niềm vui khi nằm dài trên thảm cỏ, để ánh nắng nhẹ phủ qua mi mắt?
- cảm giác thanh bình khi thiếp đi trên chuyến tàu?
- việc đọc một cuốn sách chỉ vì… thích?
- khoảnh khắc ở cạnh một người chỉ vì ta thấy ấm áp và được kết nối?
- sự tự do—khỏi deadline, khỏi mục tiêu tự cải thiện liên tục, khỏi cái bóng hiệu suất đè nặng lên vai?
Nếu tất cả những điều đó bị coi là “giết thời gian”, thì quả thật ta đang đánh mất giá trị của sống.
Một lựa chọn khác: tận hưởng, không tận dụng
“Giết thời gian” không phải là cái tội. Có lẽ vấn đề nằm ở chính câu hỏi ta đang đặt ra.
Thay vì tự ép mình hỏi:
“Tôi nên làm gì để không phí thời gian?”
Hãy hỏi:
“Tôi có thể làm gì để tận hưởng khoảnh khắc này?”
Khi đó:
- Nếu làm việc mang lại niềm vui, ta làm việc.
- Nếu thư giãn khiến ta hạnh phúc, ta nằm im và nghe gió.
- Nếu muốn trò chuyện, ta trò chuyện.
- Nếu muốn ôm người mình thương, ta cứ ôm.
Đó mới là sống.
Sống trong niềm vui, tự do, và những điều tuyệt vời giản đơn.
