Đặc khu Côn Đảo là quần đảo gồm 16 hòn đảo lớn nhỏ, nằm giữa biển khơi với vị trí cách Vũng Tàu 185 km, cách TP.HCM 230 km và cách cửa sông Hậu (Cần Thơ) khoảng 83 km. Diện tích tự nhiên toàn quần đảo khoảng 76 km², trong đó đảo lớn nhất là Côn Lôn (Côn Sơn) rộng 51,52 km² – hiện là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị và xã hội của toàn đặc khu.
Dù diện tích không lớn và dân số chỉ khoảng 7.000 người (thời điểm 2013), Côn Đảo lại sở hữu tiềm năng du lịch – sinh thái – kinh tế biển vô cùng nổi bật, được xem là một trong những điểm đến đẹp và thiêng liêng bậc nhất Việt Nam.
Thiên nhiên ưu đãi – biển xanh, rừng nguyên sinh và hệ sinh thái hiếm có
Côn Đảo có đường bờ biển dài hơn 200 km với những bãi tắm nổi tiếng như Đầm Trầu, Đất Dốc, Hòn Cau, Hòn Tre, Bãi Cạnh… Các bờ biển mang vẻ đẹp hoang sơ, nước trong như pha lê, đặc biệt phù hợp để tắm biển, chèo SUP, lặn ngắm san hô và khám phá đại dương.
Vườn quốc gia Côn Đảo rộng gần 6.000 ha rừng và 14.000 ha mặt biển, là nơi sinh sống của hàng trăm loài chim, thú quý hiếm và hàng nghìn loài sinh vật biển. Đây cũng là một trong những nơi hiếm hoi còn đàn bò biển Dugong, rùa biển đẻ trứng theo mùa và hệ rạn san hô phong phú bậc nhất Việt Nam.
Môi trường tại Côn Đảo được đánh giá là trong lành, mát mẻ quanh năm với nhiệt độ trung bình chỉ 26–27°C – rất phù hợp cho nghỉ dưỡng và du lịch sinh thái.
Điểm đến lịch sử thiêng liêng của Việt Nam
Nhắc đến Côn Đảo, không thể không nhắc đến hệ thống nhà tù do Pháp và chính quyền Sài Gòn xây dựng – nơi từng bị gọi là “địa ngục trần gian” trong suốt 113 năm (1862–1975).
Tại đây, nhiều công trình nổi tiếng như:
- Trại Phú Hải, Phú Sơn, Phú Tường, Phú Bình
- Chuồng Cọp, Chuồng Bò
- Nhà Chúa Đảo
- Nghĩa trang Hàng Dương – nơi chôn cất hơn 20.000 chiến sĩ cách mạng
Những di tích này hiện được bảo tồn gần như nguyên vẹn, là điểm đến không thể bỏ qua của bất cứ ai đến với Côn Đảo.
Du lịch Côn Đảo – kết hợp nghỉ dưỡng, sinh thái và tâm linh
Nhờ thiên nhiên đẹp và lịch sử hào hùng, Côn Đảo phát triển đa dạng loại hình du lịch:
- Du lịch biển đảo – nghỉ dưỡng: tắm biển, chèo SUP, khám phá đảo lớn – đảo nhỏ
- Du lịch sinh thái: lặn ngắm san hô, câu cá, leo núi, trekking rừng nguyên sinh
- Du lịch lịch sử: tham quan hệ thống nhà tù, cầu Ma Thiên Lãnh, chuồng Cọp
- Du lịch tâm linh: mộ cô Võ Thị Sáu, Nghĩa trang Hàng Dương, miếu bà Phi Yến, chùa Núi Một
Mỗi năm, Côn Đảo đón hàng trăm nghìn lượt khách, với hệ thống lưu trú ngày càng phát triển như Phi Yến Hotel, Saigon–Con Dao Resort, Nhà khách Vườn Quốc gia…
Kinh tế biển – lợi thế vàng của Côn Đảo
Không chỉ mạnh về du lịch, Côn Đảo còn là trung tâm ngư trường lớn của phía Nam. Cảng cá Bến Đầm dài 336m đủ sức tiếp nhận tàu 2.000 tấn, mỗi năm đội tàu tại đây đánh bắt hàng chục nghìn tấn hải sản.
Côn Đảo chỉ cách tuyến hàng hải quốc tế Bắc–Nam 60 km, là cửa ngõ quan trọng kết nối:
- Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc (phía Bắc)
- Singapore, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Thái Lan (phía Nam)
Trong tương lai, nếu kênh đào KRA tại Thái Lan vận hành, Côn Đảo sẽ trở thành điểm giao thương quan trọng trên trục Đông – Tây.
16 hòn đảo thuộc quần đảo Côn Đảo
Quần đảo gồm 16 đảo, trong đó nổi bật:
- Côn Sơn (Côn Lôn) – 51,52 km²
- Hòn Bà – 5,45 km²
- Hòn Bảy Cạnh – 5,5 km²
- Hòn Cau – 1,8 km²
- Hòn Trứng, Hòn Tài, Hòn Trác, Hòn Tre Lớn, Hòn Tre Nhỏ…
Trung tâm Côn Đảo nằm trên đảo Côn Sơn – thung lũng hình bán nguyệt nhìn ra vịnh Đông Nam, là nơi tập trung toàn bộ đời sống của cư dân địa phương.
Lược sử Côn Đảo – từ điểm dừng tàu cổ đại đến đặc khu hiện đại
Côn Đảo được biết đến từ rất sớm nhờ vị trí trên tuyến hàng hải quốc tế. Từ thế kỷ XIII, đoàn thuyền của Marco Polo từng dạt vào trú ẩn tại đây.
Đến thế kỷ XVII–XVIII, Anh và Pháp bắt đầu nhòm ngó, nhiều lần cho tàu đến khảo sát. Năm 1702, Công ty Đông Ấn Anh chiếm đảo, nhưng ba năm sau đã bị quân Macassar nổi dậy đánh đuổi.
Ngày 28/11/1861, Pháp chính thức chiếm Côn Lôn và ngày 1/2/1862 thành lập nhà tù Côn Đảo, mở đầu 113 năm biến nơi này thành “địa ngục trần gian”.
Trải qua nhiều lần thay đổi hành chính, đến ngày 1/7/2025, Côn Đảo chính thức trở thành Đặc khu Côn Đảo, trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh – đánh dấu bước phát triển mới cho vùng đảo thiêng này.
