Giữa những cánh rừng ngập mặn xanh ngút ngàn của bán đảo Cần Giờ, có một món đặc sản mang hương vị rất riêng mà ai từng thưởng thức cũng khó quên: khô cá dứa. Không phải loại cá da trơn quen thuộc ở sông nước miền Tây, cá dứa Cần Giờ là loài cá nước lợ quý hiếm, sống trong môi trường giao thoa giữa sông và biển – nơi rừng mắm, rừng đước, rừng dừa nước còn giữ được vẻ nguyên sơ.
Chính hệ sinh thái đặc biệt ấy đã tạo nên chất thịt cá dứa thơm, béo nhẹ, dai ngọt tự nhiên mà không vùng nào khác có được.
Cá dứa Cần Giờ – Loài cá “khó săn” của vùng rừng nước
Cá dứa cùng họ với cá tra, cá basa nhưng hình dáng và chất lượng hoàn toàn khác biệt. Cá trưởng thành trong tự nhiên thường nặng từ 4–5 kg, có con lên đến hơn 10 kg nhưng rất hiếm, chỉ xuất hiện ở vùng nước sâu. Đuôi cá có sắc vàng óng, đôi khi pha ánh đỏ nhạt – dấu hiệu dễ nhận biết của cá dứa tự nhiên.
Ở Cần Giờ, cá dứa sinh sống dọc theo các khu rừng ngập mặn, nơi có dòng chảy mạnh và nguồn thức ăn phong phú. Từ hơn 15 năm nay, người dân ở các xã như Lý Nhơn, Long Hòa, Cần Thạnh, An Thới Đông đã hình thành một nghề đặc biệt: câu cá dứa và làm khô.
Không nuôi công nghiệp, không đánh bắt đại trà, cá dứa hoàn toàn phụ thuộc vào tự nhiên. Bởi vậy, mỗi mẻ cá dứa lên bờ đều là thành quả của kinh nghiệm, con nước và cả sự kiên nhẫn.
Theo con nước để săn cá dứa
Người câu cá dứa phải “đọc” được thủy triều. Thời điểm cá cắn câu mạnh nhất thường rơi vào các ngày mồng 6–12 và 21–27 âm lịch, đặc biệt từ tháng 8 đến tháng Chạp. Ngoài ra, những ngày nước lớn (khoảng cuối tháng đến mồng 7) khi triều dâng cao cũng là lúc ngư dân chuẩn bị mồi và lên rừng nước để thả câu.
Mỗi chuyến đi có thể kéo dài nhiều ngày, len lỏi giữa những lạch rừng ngập mặn mênh mông – nơi chỉ có nước, cây đước và dòng chảy. Cá dứa vì thế trở thành “lộc trời” đúng nghĩa.
Từ cá tươi đến khô cá dứa trứ danh
Ngày xưa, cá dứa nhiều đến mức người dân ăn không hết, phải làm khô mặn để biếu họ hàng mỗi dịp lễ Tết. Dần dần, khô cá dứa trở thành một món quà quê đặc biệt của Cần Giờ.
Ngày nay, cá dứa vừa câu lên còn tươi rói được các cơ sở thu mua ngay tại bến với giá cao. Cá được làm sạch, xẻ phơi nắng tự nhiên để giữ nguyên vị ngọt thịt và mùi thơm đặc trưng.
- 2 kg cá tươi cho ra khoảng 1 kg cá dứa một nắng
- 2,5 kg cá tươi mới được 1 kg khô hai – ba nắng
Chính tỷ lệ hao hụt lớn và nguồn cá hiếm khiến khô cá dứa trở thành loại khô cao cấp trong thế giới đặc sản miền biển.
Giá trị và danh tiếng vượt khỏi Cần Giờ
Thịt cá dứa có độ dai, ngọt và béo nhẹ rất riêng, không bở như cá tra hay cá basa. Khi nướng, miếng khô cá dứa vàng ruộm, thơm lừng, chấm mắm me hoặc mắm ớt là đủ làm nên một bữa tiệc hương vị.
Từ một món quà quê, khô cá dứa Cần Giờ dần được du khách trong và ngoài nước săn tìm. Không ít người nước ngoài khi đến Việt Nam qua bạn bè đã đặt mua với số lượng lớn. Hiện nay, khô cá dứa Cần Giờ đã có mặt tại nhiều thị trường như Mỹ, Canada và các nước châu Âu.
Khô cá dứa Cần Giờ – Đặc sản có thương hiệu bảo hộ
Để gìn giữ danh tiếng của đặc sản địa phương, Cần Giờ đã xây dựng nhãn hiệu chứng nhận “Khô cá dứa đặc sản Cần Giờ”, giúp phân biệt rõ sản phẩm chính gốc với các loại cá dứa nuôi hoặc pha trộn từ nơi khác.
Nhãn hiệu được đăng ký và bảo hộ, áp dụng cho:
- Sản phẩm khô cá dứa (cá dứa một nắng)
- Hoạt động mua bán, phân phối khô cá dứa
Đây là bước quan trọng giúp khô cá dứa Cần Giờ giữ vững uy tín trên thị trường trong nước và quốc tế.
Giữa rừng ngập mặn và những dòng nước lợ mênh mang, khô cá dứa Cần Giờ không chỉ là một món ăn – mà là tinh hoa của thiên nhiên, con nước và bàn tay cần mẫn của người dân vùng biển.
Nếu có dịp ghé Cần Giờ, đừng quên mang về một ít khô cá dứa – như mang theo cả hương vị của miền rừng nước phương Nam.
