Lễ hội đua thuyền Tứ Linh là một trong những lễ hội dân gian đặc sắc và thiêng liêng nhất của cư dân Lý Sơn, ăn sâu vào tâm thức người dân mỗi dịp Tết đến Xuân về. Hội đua thuyền được tổ chức thường niên tại đình làng An Vĩnh và đình làng An Hải, trở thành nét văn hóa chung của toàn đảo.
- Tên lễ hội: Lễ hội đua thuyền Tứ Linh (Long, Lân, Quy, Phụng)
- Thời gian: Mùng 4 – Mùng 8 Tết Âm lịch hằng năm
Theo truyền thống, cư dân Lý Sơn tổ chức đua thuyền để cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, dân làng bình an. Không chỉ đơn thuần là hoạt động vui xuân, lễ hội còn được xem như nghi thức tri ân thần linh – những vị thần đã che chở cho ghe thuyền suốt năm qua – và tưởng nhớ tiền hiền, hậu hiền đã khai khẩn lập làng từ thuở mở đảo.
Mỗi đình làng có bốn thuyền đua, mang tên Tứ Linh: Long – Lân – Quy – Phụng. Thuyền được đóng thon dài, nhẹ, phần đầu và đuôi chạm khắc theo hình các linh vật, tạo cảm giác như Long – Lân – Quy – Phụng đang lướt trên mặt biển. Thuyền được cất giữ tại đình làng và chỉ hạ thủy khi bước vào mùa lễ hội.
Trước lễ hội, người dân của mỗi làng tuyển chọn 20–25 trai tráng khỏe mạnh, giỏi sông nước để làm tay chèo. Quan trọng nhất là người tổng lái, phải thật vững kinh nghiệm để điều khiển thuyền nhẹ, tránh bị sóng đánh lật. Người dân tin rằng thuyền nào về nhất thì năm đó làng sẽ gặp nhiều may mắn, được thần linh phù trợ; vì vậy, trước khi đua, mỗi đội đều cúng xin phép tại đình và làm lễ hạ thủy trang trọng.
Từ mùng 4 đến mùng 7 Tết, dân làng tập trung tại đình để làm lễ tế thần, tưởng nhớ tiền hiền – hậu hiền và cầu an cho năm mới. Sau nghi thức tế lễ, hồi trống lệnh vang lên, các thuyền tiến về vị trí xuất phát tại bến nước trước đình. Đường đua dài khoảng 1.000m, được đánh dấu bằng bốn cọc tiêu. Khi trống lệnh của ông Cả làng vang lên, bốn thuyền đồng loạt lao đi giữa tiếng reo hò của hàng ngàn người xem hội. Sau bốn vòng đua, thuyền về trước sẽ giành chiến thắng, mang lại niềm hân hoan lớn cho cả làng.
Kết thúc lễ hội tại hai đình làng, đến mùng 8 Tết, huyện tổ chức đua thuyền 8 chiếc – vòng chung kết toàn đảo. Sau khi bốc thăm vị trí, tám thuyền thi bốn vòng để chọn ra bốn thuyền vào vòng tranh chức vô địch. Trận chung kết diễn ra hết sức sôi nổi, và thuyền về nhất được vinh danh là thuyền mạnh nhất năm.
Những ngày diễn ra lễ hội là khoảnh khắc sinh hoạt văn hóa – thể thao sôi động bậc nhất của người dân Lý Sơn. Không chỉ là cuộc đua, lễ hội còn là sợi dây kết nối cộng đồng, là niềm tự hào văn hóa, là tiếng gọi thiêng liêng của truyền thống biển đảo được gìn giữ qua bao thế hệ.
