Mộ Cô Long Hải tọa lạc trên đồi Cô Sơn, xã Long Hải, ở độ cao khoảng 20 m so với mực nước biển. Khu mộ nằm trên thế đất thoáng rộng, được bao bọc bởi hàng cây xanh rợp bóng, mang đến cảm giác thanh tịnh và an yên. Công trình thờ tự lợp mái ngói đỏ cam, đậm nét kiến trúc truyền thống Nam Bộ.
Lối chính dẫn lên mộ gồm khoảng 60 bậc thang đá, xen kẽ là các lối đi phụ uốn lượn hài hòa giữa thảm cây xanh và bồn hoa. Phía trước khu mộ là con đường ven biển chạy men theo bờ cát, từ đây du khách có thể phóng tầm mắt ra biển khơi mênh mông.
Ở vị trí cao nhất là phần mộ và gian thờ trang nghiêm, tạo hình như ngôi nhà hai mái cao với những hàng cột bê tông sơn đỏ nổi bật. Các trụ cột được chạm khắc hình rồng uốn lượn, sơn vàng – xanh – trắng, toát lên vẻ linh thiêng và uy nghi. Bên trong treo hoành phi, câu đối chữ Hán sơn son thếp vàng cùng nhiều bức tranh trang trí mang đậm dấu ấn tín ngưỡng dân gian.
Phần mộ được xây bằng đá chắc chắn, phía trước thường bày lễ vật cúng như trái cây, chén bát, nhang đèn. Nền lát đá sáng bóng, vừa tôn nghiêm vừa gần gũi, tạo không gian thuận tiện cho người dân và du khách chiêm bái.
Theo truyền tụng dân gian và bia tưởng niệm, Cô là một thiếu nữ trẻ tên Lê Thị Hồng, quê Tam Quan (Bình Định, nay thuộc Gia Lai). Năm 17 tuổi, trong lúc theo cha vào thành Gia Định, Cô gặp nạn trên biển và qua đời. Thi thể trôi dạt vào khu vực Hòn Hang (bờ biển Long Hải) và được ngư dân địa phương an táng, lập mộ hương khói.
Ngư dân vùng biển Long Hải tin rằng Cô thường phù hộ cho những chuyến ra khơi được thuận buồm xuôi gió. Từ đó, họ góp công góp của dựng đền thờ và tôn xưng Cô là “Long Hải thần nữ Bảo an chánh trực nương nương chi thần”.
Ban đầu, mộ Cô chỉ là một ngôi mộ nhỏ, đơn sơ nằm sát biển. Qua thời gian, với lòng thành kính của cộng đồng, khu mộ được trùng tu và xây dựng khang trang hơn trên đồi Cô Sơn như ngày nay.
Hiện nay, Mộ Cô Long Hải luôn được chăm sóc chu đáo, sạch sẽ, là điểm đến tâm linh quen thuộc của người dân địa phương và du khách thập phương. Đặc biệt, những người làm nghề biển thường ghé thăm để cầu bình an trước mỗi chuyến vươn khơi, biến nơi đây thành một biểu tượng tín ngưỡng gắn liền với đời sống biển Long Hải.
Xem thêm: Lễ hội Dinh Cô Long Hải
