Hành trình thuyết minh: thị trấn Côn Đảo – Mũi Cá Mập – Bến Đầm – Hòn Bà – Đỉnh Tình Yêu
Bến Đầm – Cửa ngõ giao thương của Côn Đảo
Để cân bằng địa thế hai đầu đảo, thiên nhiên tạo nên một thung lũng bằng phẳng ở phía Đông Bắc – nơi đặt sân bay Cỏ Ống – và một vịnh rộng, kín gió ở phía Nam – nơi hình thành cảng Bến Đầm. Đây là hai đầu mối giao thông quan trọng nhất của Côn Đảo.
Tên gọi “Bến Đầm” xuất hiện từ thời Pháp: Bến nghĩa là nơi neo đậu; Đầm nghĩa là vũng nước kín gió. Từ trung tâm đến Bến Đầm, du khách sẽ đi dọc con đường dài 13 km uốn lượn giữa một bên là biển xanh, một bên là vách núi dựng đứng, qua các điểm đẹp như Bãi Đá Trắng, Mũi Cá Mập và Đỉnh Tình Yêu.
Mũi Cá Mập – điểm “gió chướng” đầy thử thách
Mũi Cá Mập có tên gọi như vậy vì trên bản đồ, khu vực này trông giống mũi của một con cá mập. Truyện dân gian kể rằng trước kia, nơi đây nhiều cá mập, tù nhân kiên cường không chịu ly khai có thể bị ném xuống cho cá ăn.
Trên thực tế, Mũi Cá Mập là đoạn đường nguy hiểm: một bên là vực biển sâu, một bên là vách đá cao, tầm nhìn hẹp. Mùa gió chướng (Đông – Bắc), gió mạnh quật thẳng vào mạn đường khiến việc di chuyển vô cùng khó khăn. Chính điều kiện khắc nghiệt ấy đã tạo nên thảm thực vật bụi thấp – loại cây mọc chằng chịt, bám rễ sâu để chống xói mòn suốt hàng trăm năm.
Từ đây, du khách có thể nhìn thấy Hòn Tài Lớn – nơi rùa biển lên đẻ trứng – cùng chuỗi đảo Trác Lớn, Trác Nhỏ che chắn cho vịnh Côn Sơn. Vào ngày đẹp trời, đây cũng là điểm ngắm bình minh tuyệt vời.
Bãi Nhát – dấu ấn cuộc vượt ngục năm 1952
Bãi Nhát không chỉ đẹp mà còn gắn với cuộc vượt ngục đặc biệt trong mùa gió chướng năm 1952. Gần 200 tù binh bị đưa ra Bến Đầm làm đường đã bí mật đào hầm dưới nền trại để đóng thuyền vượt ngục. Đêm 12/12/1952, năm chiếc thuyền được hạ thủy từ bãi Nhát. Tuy nhiên do thời tiết xấu và bị lộ, 117 người bị bắt lại, 8 người hy sinh.
Ngày nay, bia tưởng niệm tại Bãi Nhát ghi lại dấu ấn bi tráng ấy.
Từ Bãi Nhát nhìn về phía Tây là Đỉnh Tình Yêu – nơi hai đỉnh núi cao 328 m đứng kề nhau, gắn liền truyền thuyết đôi trai gái hóa đá vì yêu nhau nhưng bị cấm cản. Cảnh đẹp này đã gợi cảm hứng cho bài thơ của ông Trần Đình Huệ – Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Côn Đảo.
Hòn Bà – dấu tích truyền thuyết về Bà Phi Yến
Hòn Bà (hay Hòn Côn Lôn Nhỏ) rộng khoảng 576 ha, cách đảo lớn chỉ 20 m nước – gọi là Cửa Tử. Vũng vịnh giữa hai đảo là nơi trú bão lý tưởng.
Tương truyền, năm 1783 – 1785, khi Nguyễn Ánh chạy ra Côn Đảo tránh quân Tây Sơn và định đưa Hoàng tử Cải sang Pháp làm con tin, Bà Phi Yến đã can ngăn. Bị nghi ngờ thông đồng với Tây Sơn, bà bị giam vào hang đá trên đảo, nên nơi đây được gọi là Hòn Bà.
Khám phá Đầm Quốc – rừng ngập mặn nguyên sinh đặc biệt
Từ Trạm Kiểm Lâm Hòn Bà, du khách trekking khoảng 2 km qua rừng mưa nhiệt đới với:
- gỗ quý như găng néo, bằng lăng, đa rừng
- động vật đặc hữu: sóc đen, khỉ đuôi dài, chim Nicoba, gầm ghì trắng
Đầm Quốc sở hữu rừng ngập mặn diện tích 5 ha – hệ sinh thái nguyên sinh hiếm có, mọc trên nền cát, sỏi và san hô chết – khác biệt với mọi hệ rừng ngập mặn còn lại ở Việt Nam. Hệ thực vật có hơn 46 loài, nổi bật là Đước Đôi, Vẹt Dù, Dà vôi… với bộ rễ rộng 6–8 m.
Đặc biệt, nơi đây có cây Cóc Đỏ lớn nhất Việt Nam cùng hai loài mới phát hiện: Vẹt hainesii và Xu rumphii.
