Đến với Côn Đảo hôm nay, du khách sẽ dễ dàng bắt gặp những hàng cây bàng cổ thụ rợp bóng trên các con đường, nhiều cây đã được gắn bảng “cây di sản”. Nhưng ít ai biết rằng chính những cây bàng này đã tạo nên một món quà đặc sản độc đáo: mứt hạt bàng Côn Đảo – hương vị gắn liền với lịch sử và đời sống của người dân nơi đảo thiêng.
Cây bàng – chứng nhân của Côn Đảo
Cây bàng xuất hiện khắp mọi nơi: ven biển, công viên, sân nhà, các trụ sở và đặc biệt ở nhiều di tích lịch sử. Trong quá khứ, cây bàng đã cùng các tù nhân Côn Đảo vượt qua những năm tháng bi tráng nơi “địa ngục trần gian”. Ngày nay, cây bàng tiếp tục đồng hành cùng sự đổi thay của Côn Đảo, trở thành một phần ký ức, văn hóa và bản sắc của đảo.
Từ trái bàng đến đặc sản mứt hạt bàng Côn Đảo
Mùa bàng chín rộ vào khoảng tháng 6 – 7 hằng năm. Khi trái rụng, người dân tranh thủ nhặt về phơi khô, tách lấy nhân để làm mứt. Nhân hạt bàng màu trắng đục, béo nhẹ, bùi thơm – là nguyên liệu chính làm nên mứt hạt bàng Côn Đảo nổi tiếng.
Hạt bàng được chế biến hoàn toàn thủ công và thường rang theo ba vị:
- Mặn (rang muối)
- Ngọt (rang đường)
- Mộc (giữ trọn vị tự nhiên)
Quy trình làm mứt vô cùng công phu: hạt bàng phải phơi 4–5 nắng, sau đó dùng dao chẻ từng trái để lấy nhân. Chỉ vài trăm gram hạt cũng phải mất hàng giờ tỉ mỉ tách vỏ, khều nhân. Sau đó, hạt được rang nhỏ lửa, đảo đều tay để không cháy và đảm bảo từng hạt đều giòn, thơm. Có nơi còn cho thêm lá dứa hoặc gừng để tạo thêm hương vị đa dạng.
Đặc biệt, mứt hạt bàng vị ngọt là loại khó chế biến nhất vì phải canh lửa chuẩn để đường bám đều và khô đẹp. Nhờ vị thơm béo, bùi nhẹ mà không ngấy, mứt hạt bàng dễ ăn, phù hợp với cả trẻ nhỏ lẫn người lớn.
Giá trị của mứt hạt bàng Côn Đảo
Mỗi mẻ rang chỉ vài kg và mất khoảng 1 giờ để hoàn thành. Do chế biến thủ công và tốn nhiều công sức nên giá mứt hạt bàng Côn Đảo thường dao động từ 320.000 – 400.000 đồng/kg tùy thời điểm.
Ngày nay, mứt hạt bàng được đóng gói tiện lợi trong túi hút chân không hoặc hũ nhựa từ 200g đến 1kg, rất thích hợp làm quà cho người thân và bạn bè. Nhiều du khách cho biết, mỗi lần đến Côn Đảo là nhất định phải mua vài hộp mứt hạt bàng mang về vì hương vị đặc trưng không nơi nào có.
Mứt hạt bàng – món quà mang hồn đảo thiêng
Trên huyện đảo hôm nay, hầu hết các cửa hàng đặc sản, sạp lưu niệm đều bày bán mứt hạt bàng. Đây là món quà mà gần như ai đến Côn Đảo cũng từng nghe, từng nếm và thường muốn mua thêm.
Khi Côn Đảo bước vào mùa bàng xanh lá, tiếng lá xào xạc như kể lại câu chuyện của bao thế hệ đã sống, chiến đấu và gìn giữ mảnh đất thiêng liêng này. Đến mùa bàng kết trái, mảnh đất ấy lại gửi tặng du khách món quà đặc biệt – mứt hạt bàng Côn Đảo, không chỉ ngon mà còn đầy ý nghĩa.
Đó là món quà của thiên nhiên, của con người nơi đảo thiêng, và là hương vị khiến du khách dù đi xa cũng luôn nhớ về Côn Đảo với niềm tự hào và thương mến.
