Vườn quốc gia Phú Quốc được thành lập theo Quyết định số 91/2001/QĐ-TTg ngày 08/6/2001 và đến năm 2006 được UNESCO công nhận là một phần của Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Kiên Giang. Với diện tích lên đến 36.262 ha, toàn bộ khu vực nằm trọn trên địa bàn thành phố Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang), cách Rạch Giá 120 km và Hà Tiên khoảng 45 km. Đây là một trong những khu rừng đặc dụng lớn nhất Việt Nam, hội tụ đầy đủ rừng nguyên sinh, rừng phòng hộ, rừng ngập mặn và hệ sinh thái biển – đảo đặc trưng.
Giá trị nổi bật của Vườn quốc gia Phú Quốc
Vườn quốc gia Phú Quốc hiện quản lý hơn 29.596 ha rừng đặc dụng và 6.666 ha rừng phòng hộ, tạo nên một quần thể thiên nhiên phong phú và đa dạng bậc nhất tại vùng biển Tây Nam Bộ. Đây là nơi lưu giữ nguồn gen quý hiếm, duy trì đa dạng sinh học, bảo vệ nguồn nước ngọt cho đảo và đóng vai trò như một “tấm khiên xanh” giúp cân bằng hệ sinh thái Phú Quốc.
Năm 2022, UBND tỉnh Kiên Giang đã phê duyệt Phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2021–2030 nhằm bảo vệ tài nguyên rừng và phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững.
Hệ sinh thái – đa dạng sinh học đặc sắc
Rừng nguyên sinh rộng lớn
Diện tích đất có rừng chiếm khoảng 97% diện tích Vườn quốc gia và chiếm gần 63% tổng diện tích tự nhiên của đảo. Rừng Phú Quốc nổi tiếng với:
- Rừng lá rộng thường xanh ở đồi núi thấp
- Các khu rừng gỗ tự nhiên giàu – trung bình – nghèo
- Hệ sinh thái rừng tràm
- Rừng ngập mặn ven sông Rạch Tràm và cửa biển
- Một phần rừng trồng gỗ núi đất
Vẻ đẹp của rừng nguyên sinh ở Phú Quốc mang nét hoang sơ hiếm có, với nhiều khu vực vẫn còn giữ được trạng thái gần như chưa từng bị tác động.
Các sinh cảnh rừng độc đáo
Vườn quốc gia Phú Quốc có tới 9 sinh cảnh tiêu biểu, tạo nên sự đa dạng hiếm thấy:
- Rừng nguyên sinh họ Dầu
- Rừng thưa
- Rừng khô hạn
- Rừng trên núi đá
- Rừng ngập mặn
- Rừng tràm
- Sinh cảnh Truông Nhum
- Thảm cỏ tranh – sim mua
- Rừng thứ sinh ven biển
Đây là nơi lý tưởng cho các hoạt động trekking, nghiên cứu, giáo dục môi trường và du lịch sinh thái.
Hệ thực vật phong phú
Vườn quốc gia Phú Quốc ghi nhận 1.397 loài thực vật thuộc 154 họ – trong đó có:
- 270 loài quý hiếm
- 26 loài ghi trong Sách Đỏ Việt Nam
- 117 loài thuộc danh lục IUCN
- Hơn 450 loài cây làm dược liệu
- Đặc biệt có 12 loài đặc hữu gắn liền với tên Phú Quốc, như Cù đèn Phú Quốc, Lan vân hài Phú Quốc, Gội Phú Quốc, Huỳnh đàn Phú Quốc…
Thế giới động vật sôi động
Các khảo sát ghi nhận 480 loài động vật, gồm:
- 25 loài thú
- 132 loài chim
- 43 loài bò sát
- 16 loài lưỡng cư
- 94 loài cá nước ngọt
- 170 loài côn trùng
Nhiều loài quý hiếm như cu li lớn, rái cá vuốt bé, voọc Đông Dương, hồng hoàng, hổ mang chúa, cầy hương, sóc đỏ Phú Quốc… tạo nên giá trị khoa học và bảo tồn rất cao.
Công tác bảo vệ rừng và phòng cháy
Hằng năm, Vườn quốc gia giao khoán 7.600 ha cho lực lượng biên phòng, hải quân và cộng đồng dân cư nhằm tăng cường bảo vệ rừng. Công tác phòng cháy chữa cháy rừng được triển khai nghiêm ngặt với đường băng cản lửa, hệ thống giếng và bồn chứa nước, cũng như các hoạt động tuyên truyền cộng đồng.
Định hướng phát triển
Trong giai đoạn tới, Vườn quốc gia Phú Quốc tập trung:
- Tiếp tục quản lý và bảo tồn đa dạng sinh học theo Phương án 2021–2030
- Tăng cường nguồn lực tài chính cho hoạt động bảo vệ rừng
- Phát triển du lịch sinh thái bền vững theo Nghị định 91/2024/NĐ-CP
- Khuyến khích các mô hình cho thuê môi trường rừng, trải nghiệm thiên nhiên gắn với bảo tồn
Kết luận
Vườn quốc gia Phú Quốc không chỉ là “lá phổi xanh” của đảo Ngọc mà còn là kho tàng đa dạng sinh học lớn của Việt Nam. Đây là điểm đến lý tưởng cho du khách yêu thiên nhiên, thích khám phá rừng nguyên sinh, trekking hoặc tìm kiếm không gian trong lành tách biệt khỏi phố thị. Với tiềm năng du lịch sinh thái được định hướng phát triển bền vững, Vườn quốc gia Phú Quốc sẽ tiếp tục là điểm nhấn quan trọng trong bản đồ du lịch của Phú Quốc và Kiên Giang.
