Nằm ở cửa ngõ phía Đông Nam TP.HCM, Cần Giờ không chỉ được biết đến với rừng ngập mặn xanh mướt mà còn là một “kho báu” hải sản nước lợ hiếm có. Nhờ hệ sinh thái giao thoa giữa sông – biển – rừng, vùng đất này sản sinh ra nhiều đặc sản trứ danh như địa sâm, vẹm xanh, cá khoai, nghêu, cua, ghẹ, cá mú, tôm sú… tập trung nhiều tại Long Hòa, Thạnh An, Lý Nhơn, An Thới Đông, Tam Thôn Hiệp và thị trấn Cần Thạnh.
Nếu muốn hiểu trọn vẹn hương vị biển Cần Giờ, đừng bỏ lỡ những cái tên sau.
Địa sâm Cần Giờ – “nhân sâm” của vùng bùn cát
Địa sâm, còn gọi là sâm đất hay sá sùng, sống trong các bãi cát pha bùn ven rừng ngập mặn. Đào sâm là nghề mưu sinh của nhiều hộ dân Cần Giờ, nhất là vào mùa con nước rút.
Theo y học cổ truyền, địa sâm có vị mặn, tính mát, giúp thanh nhiệt, bổ âm, tốt cho phổi và tỳ vị. Trong dân gian, địa sâm còn được xem là vị thuốc tăng cường sinh lực, bồi bổ cơ thể. Sâm đất tươi thường được xào, nướng, nấu cháo hoặc chiên giòn – trở thành món ăn bổ dưỡng được các nhà hàng đặc sản săn tìm.
Việc săn địa sâm không hề dễ. Người đi đào phải tinh mắt quan sát các lỗ nhỏ nổi trên mặt bùn, thao tác nhanh vì địa sâm chui rất sâu và di chuyển cực nhanh. Họ cũng luôn tránh đào gần rễ cây non để bảo vệ rừng ngập mặn – nơi nuôi dưỡng loài sinh vật quý này.
Vẹm xanh Cần Giờ – vòm xanh từ lòng biển
Vẹm xanh (còn gọi là vòm xanh) không xuất hiện quanh năm mà chỉ có khoảng 2–3 đợt mỗi năm, mỗi đợt kéo dài chưa tới một tuần. Loài này bám vào đá, gạch ở độ sâu 6–10 m và lộ ra rõ nhất khi nước ròng, nên việc đánh bắt phụ thuộc rất nhiều vào con nước.
Thịt vẹm xanh ngọt, béo nhẹ, giàu đạm và khoáng chất. Ngoài các món hấp, nướng, xào, vẹm còn được dùng để làm khô hoặc đông lạnh xuất khẩu. Đặc biệt, vẹm xanh nổi tiếng với khả năng hỗ trợ xương khớp nhờ hàm lượng enzyme và glycosaminoglycan tự nhiên.
Cá khoai Cần Giờ – mềm ngọt như cháo
Cá khoai là loài cá nước lợ, thân thon dài, da trơn không vảy, thịt trắng trong và xương mềm. Ngày trước, cá khoai bị xem là “cá bỏ đi” vì thịt mềm nhão, khó chế biến. Nhưng ngày nay, đây lại là một trong những đặc sản đắt giá nhất của Cần Giờ.
Món nổi tiếng nhất là lẩu cá khoai. Cá được làm sạch, ướp nhẹ rồi thả vào nồi nước lẩu cà chua, thơm, nấm đang sôi. Chỉ cần nhúng vừa chín tới, thịt cá tan mềm, ngọt dịu, quyện vị chua thanh rất đặc trưng.
Người sành ăn còn giữ lại phần dạ dày cá – phần ngon nhất của cá khoai – khi chế biến canh hay lẩu.
Nghêu Cần Giờ – béo ngọt từ bãi triều
Nghêu Cần Giờ nổi tiếng vì béo mà không cát. Từ tháng 9 đến tháng 10 là lúc nghêu lớn nhanh, đầy thịt và ngọt nhất. Những tháng sau, khi gió chướng nổi lên, nghêu phải vùi sâu xuống cát nên chậm lớn và mặn thịt hơn.
Trên bãi biển Cần Giờ, những hàng cọc cắm nhô lên mặt nước chính là ranh giới các bãi nuôi nghêu. Mỗi con nghêu không chỉ mang vị mặn mòi của biển mà còn là thành quả lao động bền bỉ của người dân vùng triều.
Cua Cần Giờ – tinh hoa của rừng ngập mặn
Cua Cần Giờ sống trong các hang bùn giữa rừng ngập mặn hoặc được nuôi trong các vuông tôm – cua. Nhờ nguồn thức ăn tự nhiên phong phú, cua nơi đây nổi tiếng chắc thịt, ngọt đậm và thơm.
Cua ngon nhất là cua cái so, cua cốm (hai da) và cua gạch son. Mùa cua chắc thường rơi vào các ngày mùng 10 và 25 âm lịch, còn cua gạch rộ nhất từ rằm tháng 8 đến tháng 9.
Cua Cần Giờ đem hấp, nướng hay rang me đều giữ được vị ngọt nguyên bản – thứ hương vị rất riêng của vùng rừng nước.
Từ bãi bùn ven rừng đến những bãi triều ngoài khơi, Cần Giờ không chỉ có rừng ngập mặn mà còn sở hữu một thế giới ẩm thực biển phong phú và tinh tế. Mỗi đặc sản nơi đây là một lát cắt của thiên nhiên và đời sống miền cửa biển – đủ để níu chân bất kỳ ai yêu hương vị biển Việt Nam.
