Nhờ sự quan sát cẩn trọng, tỉ mỉ, cùng quá trình ghi chép và chụp tư liệu trong lúc tham quan hệ thống nhà tù Côn Đảo và Bảo tàng Côn Đảo, Trang Thùy đã hoàn thành tập bút ký Dấu ấn Côn Đảo với tất cả sự chân thành và trân trọng dành cho mảnh đất linh thiêng này.
Từ lâu, cô luôn ấp ủ mong muốn được một lần đặt chân đến Côn Đảo – nơi chất chứa những câu chuyện về hy sinh, kiên cường và lòng yêu nước. Trong lời mở đầu của Dấu ấn Côn Đảo, vừa được phát hành, Trang Thùy chia sẻ:
“Giữa lúc cả nước và thế giới đối mặt với đại dịch COVID-19, ‘Dấu ấn Côn Đảo’ được tôi ấp ủ trong niềm tin và hy vọng vào một ngày mai tươi sáng hơn. Chúng ta sẽ lại bắt đầu, như cách cha ông đã đi qua biết bao cuộc chiến để xây dựng nên đất nước Việt Nam hòa bình hôm nay.”
Chỉ trong ba ngày ở Côn Đảo, chính sự lạc quan và cảm xúc dạt dào ấy đã giúp cô viết nên 9 bút ký với nội dung phong phú, bao quát nhiều khía cạnh về nhà tù Côn Đảo. Tựa đề của các bút ký đã nói lên điều đó: Dấu ấn Côn Đảo, Gặp người cựu tù Côn Đảo, Nơi lưu giữ quá khứ hào hùng và thương đau, Niềm vui trong ngục tối, Cái giá của sự tự do, Viết về “người con gái trẻ măng” Võ Thị Sáu, Đêm Côn Đảo, Quà tặng Côn Đảo…
Các câu chuyện được kể bằng giọng văn tự sự, giản dị mà giàu tình cảm: buổi gặp gỡ người cựu tù – nhân chứng sống của nhà lao Côn Đảo; việc nghe đọc thơ Phùng Quán trong đêm viếng Nghĩa trang Hàng Dương bên mộ nữ anh hùng Võ Thị Sáu; những cuộc trò chuyện bất ngờ và đầy thiện cảm với du khách trẻ người Mỹ tại các khu Chuồng Cọp kiểu Pháp và kiểu Mỹ; hay những khoảnh khắc ấm áp với người dân Côn Đảo. Tất cả tạo nên cảm giác nhân văn, gần gũi và thấm đẫm tinh thần yêu thương, bao dung.
Trang Thùy viết:
“Tình cờ gặp hai bạn trẻ người Mỹ đến tham quan, họ vui mừng khi thấy tôi mặc áo dài Việt Nam và mời chụp hình chung. Khi biết đi cùng tôi còn có một cựu tù Côn Đảo, họ càng tò mò và đầy thiện ý. Tôi chợt nghĩ, lỗi của quá khứ không thuộc về những thế hệ trẻ; sự hồn nhiên của họ khiến tôi thấy thật trìu mến.”
Ở bài Nơi lưu giữ quá khứ hào hùng và thương đau, tác giả giới thiệu nhiều hình ảnh tư liệu quý được chụp từ Bảo tàng Côn Đảo, giúp độc giả hình dung rõ hơn sự kiên cường của những chiến sĩ yêu nước, lòng quyết tâm giữ vững tinh thần cách mạng trong điều kiện lao tù khắc nghiệt, thiếu ăn thiếu thuốc – nơi mà ý chí sống và niềm tin vẫn luôn được nuôi dưỡng.
Không chỉ hồi tưởng quá khứ, các bút ký như Đêm Côn Đảo, Người Côn Đảo, Quà tặng Côn Đảo còn cho thấy một Côn Đảo đang chuyển mình từng ngày trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa và giáo dục. Tác giả trân trọng từng con người, từng khoảnh khắc, và gửi lời biết ơn đến mảnh đất đã cho cô một chuyến đi đầy ý nghĩa:
“Cảm ơn Côn Đảo, cảm ơn những người bạn, cảm ơn biển đêm dịu ngọt. Tôi sẽ luôn nhớ và không bao giờ cho phép mình lãng quên.”
Bút ký thứ 10 – Hạnh ngộ Côn Đảo trên đất Huế – khép lại tập sách bằng câu chuyện về buổi gặp gỡ giữa Ban Giám đốc Khách sạn Sài Gòn 68 – Côn Đảo và các cựu tù đang sinh sống tại Huế. Qua đó, quá khứ hy sinh của những người từng bị giam giữ ở Côn Đảo hiện lên rõ nét, nhắc nhớ rằng sự tri ân và biết ơn vẫn luôn được gìn giữ nơi những người đang sống và lao động trên đảo.
Trang Thùy tâm sự:
“Tôi rất vui vì đã kịp hoàn thành Dấu ấn Côn Đảo để gửi tặng đoàn và các cô chú cựu tù trong buổi hội ngộ đầy nghĩa tình này. Niềm vui, xúc cảm và sự tưởng nhớ vẫn còn nguyên vẹn trong tôi đến tận bây giờ.”
Vừa mưu sinh bằng nghề bán dừa, vừa tranh thủ từng khoảng thời gian ít ỏi để viết trên chiếc điện thoại, tác giả đã tạo nên Dấu ấn Côn Đảo từ chính tình yêu thương, sự trân trọng dành cho lịch sử bi tráng của dân tộc, và niềm tin vào tương lai tươi sáng của đất nước.
