Một người bạn vừa có chuyến du lịch 4 ngày tại Côn Đảo, rồi tiếp tục ghé Vũng Tàu trước khi trở về Đà Nẵng. Anh kể rằng Côn Đảo ngày nay không chỉ nổi tiếng với các điểm du lịch tâm linh mà còn gây ấn tượng mạnh bởi những bãi biển và vịnh biển đẹp đến hoang sơ như vịnh Côn Sơn, bãi Đầm Trầu, mũi Lò Vôi, Chim Chim, Đất Dốc hay rừng nguyên sinh Ông Đụng. Người dân trên đảo chân chất, thân thiện và nhiệt tình.
Tuy nhiên, giống như nhiều đảo du lịch khác, Côn Đảo cũng đang đối mặt với lượng rác thải ngày càng tăng – đặc biệt là rác thải nhựa. Rác đến từ cả cư dân lẫn du khách, thêm vào đó là lượng rác trôi dạt từ biển vào khiến nhiều bãi biển, cầu tàu chịu áp lực ô nhiễm. Nếu không xử lý triệt để, môi trường và hình ảnh du lịch của đảo sẽ bị ảnh hưởng nặng nề trong tương lai gần.
Áp lực rác thải – vấn đề chung của các đảo du lịch
Việt Nam có 12 huyện đảo, trong đó những điểm du lịch nổi tiếng như Côn Đảo, Phú Quốc, Phú Quý, Lý Sơn, Cô Tô… đang chịu sức ép lớn từ tốc độ phát triển du lịch. Rác thải tích tụ nhanh, trong khi bãi chôn lấp hạn chế, công nghệ xử lý chưa hiện đại, và việc vận chuyển rác về đất liền tốn nhiều chi phí. Kết quả là nhiều khu vực công cộng, tuyến đường, bãi biển thường xuyên trong tình trạng quá tải rác.
Côn Đảo đã từng đưa ra nhiều giải pháp như thu hút đầu tư nhà máy xử lý rác, thu gọn bãi tập kết, đốt rác tạo diện tích trống, ép rác chuyển về đất liền, hay đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức. Nhưng lượng khách tăng mạnh mỗi năm khiến bài toán môi trường càng trở nên nan giải.
Truyền thông – giải pháp được chứng minh hiệu quả
Trong bối cảnh chưa thể nâng cấp toàn bộ hạ tầng xử lý rác trong thời gian ngắn, nhiều huyện đảo đã chuyển hướng sang giải pháp truyền thông – một cách làm được đánh giá là “khôn ngoan” và hiệu quả lâu dài.
Thành công của Cù Lao Chàm với chiến dịch “Nói không với túi ni lông” là minh chứng rõ nét: khi cộng đồng hiểu, tin và tự nguyện thay đổi, môi trường đảo được cải thiện đáng kể.
Tại Phú Quốc, Lý Sơn, Cô Tô, Cát Bà…, nhiều phong trào xanh cũng đang diễn ra mạnh mẽ:
- “Ngày vì môi trường Phú Quốc”
- “Lý Sơn không rác thải nhựa”
- “Mỗi người dân là một tình nguyện viên bảo vệ môi trường”
- “Chung tay giữ màu xanh của biển”
Những hoạt động này hướng đến mục tiêu chung: hạn chế rác từ nguồn, kêu gọi người dân và du khách không xả rác, giảm sử dụng nhựa dùng một lần.
Côn Đảo – từng bước trở thành “điểm đến xanh”
Năm 2018, Côn Đảo triển khai dự án truyền thông nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường kết hợp quảng bá du lịch sinh thái. Giai đoạn đầu đã cho thấy hiệu quả khi hình ảnh “Côn Đảo xanh” dần lan tỏa và được du khách ủng hộ.
Song song đó, huyện tiếp tục xây dựng các đề án như:
- “Côn Đảo nói không với túi ni lông”
- Đề án tăng cường năng lực cho các đơn vị làm công tác môi trường
Những chương trình này hướng đến mục tiêu giảm rác từ gốc, thay đổi thói quen của cộng đồng và hướng du lịch theo hướng bền vững.
Ý thức cộng đồng phải đi đôi với chế tài
Tuyên truyền là quan trọng, nhưng để bảo vệ môi trường biển đảo hiệu quả, cần có những quy định nghiêm minh nhằm xử lý hành vi gây ô nhiễm. Nhiều huyện đảo hiện vẫn chưa thực sự chú trọng vấn đề này. Khi có sự đồng bộ giữa truyền thông, hạ tầng xử lý và chế tài bắt buộc, bài toán rác thải mới có thể được “giải vây” một cách căn cơ.
