Làng nghề sơn mài Cát Đằng, thuộc xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình, là một trong những làng nghề thủ công truyền thống nổi tiếng của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Với lịch sử hơn 600 năm, Cát Đằng được biết đến bởi kỹ thuật sơn mài tinh xảo, đặc biệt là nghệ thuật sơn son thếp vàng trên các đồ thờ tự, tượng và những sản phẩm trang trí mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam.
Từ những pho tượng, ngai thờ, hoành phi, câu đối trong đình, đền, chùa đến các sản phẩm gia dụng và trang trí nội thất hiện đại, nghề sơn mài Cát Đằng đã trải qua quá trình phát triển lâu dài, không ngừng thích ứng với nhu cầu của từng thời kỳ. Những đôi bàn tay tài hoa của người thợ đã biến gỗ, tre, nứa và nhiều vật liệu tự nhiên thành các sản phẩm có giá trị thẩm mỹ và tính ứng dụng cao.
Ngày 08/5/2017, Nghề sơn mài Cát Đằng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị của nghề thủ công truyền thống đã được nhiều thế hệ người dân địa phương gìn giữ và phát triển.
Ngày nay, Cát Đằng không chỉ nổi tiếng với các sản phẩm sơn mài truyền thống mà còn phát triển mạnh những mặt hàng thủ công mỹ nghệ từ tre, nứa ghép sơn mài, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Sự kết hợp giữa kỹ thuật cổ truyền và công nghệ sản xuất hiện đại đang mở ra hướng phát triển mới cho làng nghề, đồng thời tạo tiềm năng hình thành các hoạt động du lịch văn hóa và trải nghiệm thủ công tại Ninh Bình.
Lịch sử làng nghề sơn mài Cát Đằng và truyền thống hơn 600 năm
Làng Cát Đằng nằm trên địa bàn xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình. Trước khi điều chỉnh địa giới hành chính, làng thuộc xã Yên Tiến, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.
Đây là vùng đất có truyền thống sản xuất thủ công lâu đời, nơi nhiều thế hệ cư dân đã gắn bó với nghề chế tác đồ gỗ, sơn trang trí và các sản phẩm phục vụ đời sống tín ngưỡng.
Theo tài liệu địa phương, nghề sơn mài Cát Đằng hình thành từ khoảng thế kỷ XIV, trải qua hơn 600 năm phát triển.
Trong những câu chuyện về nguồn gốc làng nghề, hai vị tổ nghề được nhắc đến với tên Ngô Đức Dũng và Ngô Ân Ba. Một số tư liệu khác ghi tên hai vị là Ngô Dũng và Đinh Ba, đồng thời liên hệ việc truyền nghề với thời nhà Đinh.
Do có sự khác biệt giữa các nguồn tư liệu, thông tin về tên gọi chính xác và thời điểm truyền nghề cần tiếp tục được đối chiếu với thần tích, gia phả và hồ sơ di sản.
Dù vậy, truyền thống tôn vinh các vị tổ nghề vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của cộng đồng Cát Đằng.
Từ những kỹ thuật sơn truyền thống, người thợ từng bước phát triển nghề chế tác các sản phẩm phục vụ công trình kiến trúc và không gian thờ tự.
Trong các đình, đền, chùa, phủ của người Việt, những đồ thờ được sơn son thếp vàng thường mang ý nghĩa trang nghiêm, thể hiện sự tôn kính đối với thần linh, tổ tiên và các nhân vật được cộng đồng thờ phụng.
Các sản phẩm truyền thống của Cát Đằng bao gồm tượng thờ, ngai thờ, khám thờ, cửa võng, hoành phi, câu đối và nhiều chi tiết trang trí kiến trúc.
Đây là những sản phẩm đòi hỏi kỹ thuật chế tác cẩn thận, sự am hiểu về bố cục mỹ thuật và khả năng phối hợp giữa tạo hình, sơn phủ và trang trí.
Qua nhiều thế hệ, kinh nghiệm làm nghề được truyền dạy trong gia đình và cộng đồng, hình thành đội ngũ thợ có tay nghề chuyên môn.
Người mới học thường bắt đầu từ những công việc chuẩn bị vật liệu, xử lý bề mặt, đánh nhẵn và thực hiện các lớp sơn cơ bản.
Khi đã tích lũy đủ kinh nghiệm, họ mới đảm nhiệm những công đoạn phức tạp như trang trí hoa văn, khảm vật liệu, mài tạo hiệu ứng hoặc thếp vàng.
Chính quá trình học nghề lâu dài này góp phần duy trì chất lượng và bản sắc của sản phẩm sơn mài Cát Đằng.
Nghề sơn mài Cát Đằng được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Ngày 08 tháng 5 năm 2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa Nghề sơn mài Cát Đằng vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Việc ghi danh có ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng người làm nghề, bởi giá trị được công nhận không chỉ là những sản phẩm hoàn thiện mà còn bao gồm tri thức, kỹ năng, tập quán sản xuất và quá trình truyền nghề qua nhiều thế hệ.
Đây cũng là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục triển khai các hoạt động bảo tồn, giới thiệu và phát huy giá trị nghề truyền thống.
Kỹ thuật chế tác sơn mài Cát Đằng và nghệ thuật sơn son thếp vàng
Sơn mài là một loại hình thủ công mỹ nghệ đòi hỏi nhiều công đoạn liên tiếp, kết hợp kỹ thuật xử lý vật liệu, sơn phủ, mài và trang trí.
Điểm đặc sắc của nghề sơn mài Cát Đằng nằm ở khả năng sử dụng các kỹ thuật truyền thống trên nhiều loại chất liệu khác nhau, từ gỗ đến tre, nứa và các vật liệu thích hợp khác.
Lựa chọn và xử lý nguyên liệu
Trong sản xuất truyền thống, người thợ Cát Đằng thường sử dụng các loại gỗ như gỗ mít, gỗ vàng tâm để chế tác đồ thờ, tượng và những sản phẩm trang trí.
Các vật liệu như tre, nứa, giấy dó cũng được sử dụng tùy theo kết cấu và mục đích của từng sản phẩm.
Việc lựa chọn nguyên liệu có ảnh hưởng lớn đến độ bền, khả năng tạo hình và chất lượng bề mặt sơn.
Đối với sản phẩm bằng gỗ, người thợ cần xử lý bề mặt, tạo hình và làm nhẵn trước khi tiến hành các công đoạn sơn.
Với sản phẩm tre, nứa ghép, quá trình chuẩn bị phức tạp hơn do vật liệu cần được xử lý để hạn chế cong vênh, mối mọt và biến dạng.
Chế tác sản phẩm từ tre, nứa ghép
Một trong những hướng phát triển đáng chú ý của Cát Đằng là sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ từ tre, nứa ghép kết hợp với kỹ thuật sơn mài.
Theo kinh nghiệm của các cơ sở sản xuất địa phương, người thợ thường lựa chọn những cây nứa có độ tuổi và độ cứng phù hợp, không quá non cũng không quá già.
Nguyên liệu được ngâm nước trong thời gian dài để xử lý trước khi gia công. Tại một số cơ sở, thời gian ngâm có thể kéo dài khoảng sáu tháng.
Sau đó, nứa được phơi hoặc làm khô, chẻ thành nan, vót và xử lý bề mặt.
Các nan nứa được uốn theo khuôn, ghép thành hình dáng sản phẩm và cố định bằng chất kết dính thích hợp.
Người thợ phải sắp xếp các vòng nứa sát nhau, hạn chế khe hở và bảo đảm kết cấu ổn định.
Sau khi tạo hình, sản phẩm tiếp tục được làm khô, mài và đánh nhẵn để chuẩn bị cho các công đoạn hoàn thiện.
Theo chia sẻ của bà Bùi Thị Thu, người có nhiều năm kinh nghiệm sản xuất đồ tre, nứa ghép sơn mài, việc chọn nguyên liệu và xử lý nứa là những bước đặc biệt quan trọng đối với độ bền của thành phẩm.
Kinh nghiệm này cho thấy chất lượng một sản phẩm sơn mài không chỉ phụ thuộc vào lớp sơn bên ngoài mà còn bắt đầu từ quá trình xử lý vật liệu thô.
Sơn lót, sơn phủ và mài tạo bề mặt
Sau khi phần cốt sản phẩm được hoàn thiện, người thợ tiến hành các công đoạn sơn.
Tùy theo loại hàng và kỹ thuật sử dụng, sản phẩm có thể trải qua nhiều lớp sơn lót, sơn phủ và xử lý bề mặt.
Mỗi lớp cần được thực hiện phù hợp với yêu cầu kỹ thuật, bảo đảm độ bám dính và sự đồng đều.
Công đoạn mài giúp làm phẳng bề mặt, điều chỉnh độ bóng và tạo hiệu ứng thẩm mỹ.
Đối với những sản phẩm sơn mài nghệ thuật, quá trình sơn và mài có thể được lặp lại nhiều lần để tạo chiều sâu màu sắc và làm nổi bật các lớp trang trí.
Khảm trai, ốp vỏ trứng và trang trí hoa văn
Một số sản phẩm sơn mài Cát Đằng được trang trí bằng kỹ thuật khảm trai, sử dụng các mảnh vỏ có ánh xà cừ để tạo họa tiết.
Kỹ thuật ốp vỏ trứng cũng có thể được áp dụng nhằm tạo những mảng màu và kết cấu bề mặt đặc trưng.
Ngoài ra, nghệ nhân còn sử dụng các phương pháp trang trí hoa văn, phối màu và tạo hiệu ứng phù hợp với từng dòng sản phẩm.
Từ những họa tiết truyền thống đến các bố cục cách điệu hiện đại, khả năng sáng tạo giúp sản phẩm sơn mài Cát Đằng đáp ứng nhiều nhu cầu thẩm mỹ khác nhau.
Nghệ thuật sơn son thếp vàng
Sơn son thếp vàng là một kỹ thuật có vị trí quan trọng trong truyền thống chế tác đồ thờ của làng Cát Đằng.
Các sản phẩm như tượng thờ, ngai thờ, khám thờ, hoành phi và câu đối thường được trang trí bằng màu sơn đỏ kết hợp với những chi tiết thếp vàng.
Kỹ thuật này tạo nên vẻ trang nghiêm, rực rỡ và phù hợp với không gian kiến trúc tín ngưỡng truyền thống.
Để thực hiện, người thợ phải chuẩn bị bề mặt kỹ lưỡng, xử lý các lớp sơn và tiến hành thếp vật liệu trang trí theo yêu cầu của sản phẩm.
Những chi tiết chạm khắc, đường viền và hoa văn đòi hỏi sự chính xác, bởi sai sót trong quá trình hoàn thiện có thể ảnh hưởng đến toàn bộ bố cục.
Tay nghề của người thợ vì thế được thể hiện qua khả năng phối hợp giữa kỹ thuật chế tác, hiểu biết mỹ thuật và kinh nghiệm sử dụng vật liệu.
Sức sống làng nghề sơn mài Cát Đằng trong sản xuất và thị trường hiện đại
Từ một làng nghề chủ yếu sản xuất đồ thờ và sản phẩm sơn truyền thống, Cát Đằng đã từng bước mở rộng sang các mặt hàng thủ công mỹ nghệ phục vụ đời sống hiện đại.
Bên cạnh tượng thờ, hoành phi, câu đối và đồ trang trí kiến trúc, các cơ sở hiện nay còn sản xuất nhiều loại sản phẩm gia dụng và nội thất.
Những mặt hàng được giới thiệu gồm bình, lọ, tranh sơn mài, phù điêu, khay, hộp và các vật dụng trang trí.
Đặc biệt, sản phẩm tre, nứa ghép sơn mài ngày càng được quan tâm nhờ trọng lượng tương đối nhẹ, khả năng tạo hình đa dạng và tính phù hợp với nhiều phong cách nội thất.
So với một số loại vật liệu truyền thống khác, tre và nứa có thể mang lại thuận lợi về vận chuyển, chi phí nguyên liệu và thiết kế sản phẩm.
Tuy nhiên, độ bền và mức độ thân thiện với môi trường của sản phẩm hoàn thiện còn phụ thuộc vào phương pháp xử lý, chất kết dính, lớp phủ và quy trình sản xuất thực tế.
Kết hợp kỹ thuật thủ công và máy móc
Trong quá khứ, phần lớn công đoạn sản xuất sơn mài Cát Đằng được thực hiện bằng tay.
Ngày nay, nhiều cơ sở đã sử dụng máy móc để hỗ trợ việc cắt, chẻ, tạo hình, xử lý bề mặt và các công đoạn phù hợp khác.
Theo ông Đặng Thành Công, chủ một cơ sở sản xuất sơn mài tại xã Vạn Thắng, việc ứng dụng thiết bị trong những năm gần đây đã góp phần nâng cao sản lượng.
Ông cũng cho biết nhu cầu đối với các mặt hàng tre, nứa ghép sơn mài có xu hướng tăng, đồng thời yêu cầu về tay nghề và chất lượng ngày càng khắt khe.
Sự thay đổi này phản ánh quá trình chuyển từ sản xuất thủ công quy mô nhỏ sang mô hình kết hợp kỹ thuật truyền thống với tổ chức sản xuất hàng hóa.
Tuy nhiên, nhiều công đoạn như tạo hình chi tiết, xử lý bề mặt, trang trí và kiểm tra chất lượng vẫn cần sự tham gia của người thợ có kinh nghiệm.
Kiểm soát chất lượng sản phẩm xuất khẩu
Khi tham gia thị trường quốc tế, sản phẩm sơn mài phải đáp ứng các yêu cầu khác nhau tùy theo mục đích sử dụng và quy định của từng thị trường.
Đối với các mặt hàng trang trí, những tiêu chí quan trọng có thể bao gồm độ bền, chất lượng hoàn thiện, tính đồng đều và an toàn vật liệu.
Riêng các sản phẩm dùng trong nhà bếp hoặc có khả năng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, việc lựa chọn vật liệu, chất phủ và quy trình sản xuất phải đáp ứng các yêu cầu an toàn phù hợp.
Theo ông Trịnh Ngọc Thủy, Phó Giám đốc Công ty TNHH Nam Hải tại xã Vạn Thắng, công tác kiểm soát chất lượng giữ vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất các mặt hàng thủ công phục vụ xuất khẩu.
Điều này cho thấy sự phát triển của làng nghề không chỉ dựa vào kỹ thuật truyền thống mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn của thị trường hiện đại.
Sản phẩm Cát Đằng trên thị trường quốc tế
Theo thông tin từ các cơ sở sản xuất và chính quyền địa phương, hàng sơn mài Cát Đằng đã được xuất khẩu đến nhiều thị trường như Hoa Kỳ, các nước thuộc Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Nga.
Các sản phẩm xuất khẩu chủ yếu thuộc nhóm hàng thủ công mỹ nghệ, gia dụng và trang trí nội thất.
Sự hiện diện tại thị trường nước ngoài cho thấy khả năng thích ứng của nghề truyền thống trước nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng.
Từ những sản phẩm sơn son thếp vàng phục vụ đình, đền, chùa, người thợ Cát Đằng đã phát triển thêm các dòng sản phẩm có thiết kế hiện đại, phù hợp với không gian sống đương đại.
Vai trò kinh tế của làng nghề
Theo thông tin địa phương được cung cấp, xã Vạn Thắng có hơn 3.000 lao động tham gia nghề sơn mài.
Con số này phản ánh quy mô đáng kể của hoạt động sản xuất thủ công trong khu vực, tuy nhiên cần được cập nhật theo kỳ thống kê cụ thể khi sử dụng làm số liệu kinh tế hiện hành.
Nghề sơn mài không chỉ tạo việc làm trực tiếp cho người thợ mà còn liên quan đến các hoạt động cung ứng nguyên liệu, gia công cốt sản phẩm, vận chuyển, đóng gói và thương mại.
Chính quyền địa phương cũng định hướng hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới trang thiết bị, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu sản phẩm.
Theo ông Phạm Tiến Điện, Phó Chủ tịch UBND xã Vạn Thắng, phát triển nghề thủ công là một trong những hướng được địa phương quan tâm nhằm vừa gìn giữ bản sắc truyền thống, vừa tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất mở rộng thị trường.
Sự kết hợp giữa bảo tồn nghề cổ truyền và phát triển kinh tế hàng hóa đang góp phần tạo nên diện mạo mới cho làng nghề sơn mài Cát Đằng.
Bảo tồn di sản sơn mài Cát Đằng và phát triển du lịch làng nghề
Bên cạnh hoạt động sản xuất, Cát Đằng còn mang giá trị đặc biệt về văn hóa và giáo dục di sản.
Với lịch sử hơn 600 năm và danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nghề sơn mài Cát Đằng là nguồn tư liệu quan trọng để tìm hiểu về kỹ thuật thủ công, mỹ thuật truyền thống và đời sống làng nghề Việt Nam.
Lễ hội tưởng nhớ tổ nghề sơn mài Cát Đằng
Theo truyền thống địa phương, lễ hội tưởng nhớ tổ nghề được tổ chức vào khoảng ngày 14 đến ngày 16 tháng Giêng âm lịch hằng năm.
Đây là dịp để người dân tri ân các bậc tiền nhân được tôn vinh là người truyền dạy nghề, đồng thời thể hiện mong muốn tiếp tục gìn giữ và phát triển nghề truyền thống.
Các hoạt động lễ hội góp phần gắn kết cộng đồng, nhắc nhớ nguồn gốc nghề nghiệp và khuyến khích thế hệ trẻ trân trọng di sản của quê hương.
Lịch tổ chức và chương trình cụ thể có thể thay đổi theo từng năm. Du khách có nhu cầu tham dự nên kiểm tra thông báo từ địa phương trước chuyến đi.
Giới thiệu di sản tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình
Trong hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình đã tổ chức giới thiệu nghề sơn mài Cát Đằng thông qua hệ thống hình ảnh, hiện vật và tư liệu.
Theo thông tin được cung cấp, nội dung trưng bày tập trung vào ba chủ đề:
Nghề sơn mài Cát Đằng – Tinh hoa nghề Việt, giới thiệu lịch sử hình thành, đặc trưng kỹ thuật và giá trị văn hóa của nghề truyền thống.
Sức sống làng nghề sơn mài Cát Đằng, phản ánh quá trình duy trì, phát triển và thích ứng của người làm nghề trước những thay đổi của đời sống hiện đại.
Những sản phẩm tiêu biểu của làng nghề, giới thiệu các dòng sản phẩm truyền thống và hiện đại, thể hiện sự đa dạng trong kỹ thuật, chất liệu và hình thức trang trí.
Hoạt động trưng bày sử dụng hơn 200 hình ảnh, sản phẩm và tư liệu liên quan đến nghề sơn mài Cát Đằng.
Thông qua hình ảnh nghệ nhân, các công đoạn sản xuất và những câu chuyện về quá trình truyền nghề, người xem có thể hiểu rõ hơn những giá trị được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Cán bộ bảo tàng cũng tham gia thuyết minh, hỗ trợ khách tham quan tìm hiểu lịch sử và đặc trưng của nghề.
Đối với du khách muốn tìm hiểu hoạt động trưng bày này, cần xác nhận thời gian tổ chức và tình trạng mở cửa thực tế, bởi các chương trình chuyên đề có thể chỉ diễn ra trong một giai đoạn nhất định.
Trải nghiệm nghề sơn mài tại Cát Đằng
Với đặc trưng sản xuất thủ công, Cát Đằng có tiềm năng phát triển những chương trình tham quan và trải nghiệm làng nghề.
Tại các cơ sở có điều kiện đón khách, du khách có thể tìm hiểu cách lựa chọn nguyên liệu, tạo hình sản phẩm, sơn phủ, mài và trang trí.
Đặc biệt, quá trình chế tác đồ tre, nứa ghép sơn mài là một nội dung hấp dẫn, bởi người tham quan có thể quan sát sự thay đổi từ những nan vật liệu đơn giản thành sản phẩm có hình dáng và bề mặt hoàn thiện.
Các hoạt động giao lưu với nghệ nhân cũng có thể giúp du khách hiểu thêm về những khó khăn trong quá trình làm nghề, yêu cầu kỹ thuật và sự sáng tạo của người thợ.
Tuy nhiên, không phải mọi cơ sở sản xuất đều có dịch vụ tham quan thường xuyên.
Du khách nên liên hệ trước với cơ sở sản xuất hoặc chính quyền địa phương để xác nhận khả năng đón tiếp.
Do quy trình sơn mài có thể sử dụng dụng cụ sắc, máy móc, chất kết dính và vật liệu phủ, các hoạt động trải nghiệm cần được tổ chức trong điều kiện an toàn, có sự hướng dẫn phù hợp.
Hướng đến phát triển bền vững
Để tiếp tục phát huy giá trị của nghề sơn mài Cát Đằng, việc bảo tồn kỹ thuật truyền thống cần đi đôi với đổi mới sản phẩm và nâng cao chất lượng sản xuất.
Những hoạt động như truyền dạy nghề, ghi chép quy trình kỹ thuật, bảo quản hiện vật và tổ chức trưng bày có thể góp phần gìn giữ tri thức thủ công.
Bên cạnh đó, cải tiến công nghệ, phát triển thiết kế, kiểm soát chất lượng và mở rộng thị trường là những yếu tố quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của làng nghề.
Việc sử dụng tre, nứa và các nguyên liệu tự nhiên cũng cần gắn với nguồn cung bền vững, quy trình xử lý an toàn và quản lý chất thải phù hợp.
Trong định hướng phát triển du lịch Ninh Bình, Cát Đằng có thể được kết nối với các điểm tham quan văn hóa, di tích lịch sử và làng nghề truyền thống khác, hình thành những hành trình tìm hiểu di sản thủ công của vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Những trải nghiệm này không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn góp phần tạo thêm cơ hội sinh kế và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của nghề truyền thống.
Trải qua hơn 600 năm hình thành và phát triển, làng nghề sơn mài Cát Đằng vẫn gìn giữ được những kỹ thuật thủ công đặc sắc, từ nghệ thuật sơn son thếp vàng trên đồ thờ truyền thống đến những sản phẩm tre, nứa ghép sơn mài phục vụ đời sống hiện đại. Việc được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017 không chỉ khẳng định giá trị văn hóa của nghề mà còn mở ra cơ hội để Cát Đằng tiếp tục phát triển, đưa tinh hoa thủ công Việt Nam đến với nhiều thị trường và thế hệ mai sau.
Thông tin nhanh về làng nghề sơn mài Cát Đằng
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Tên làng nghề | Làng nghề sơn mài Cát Đằng |
| Địa điểm hiện nay | Xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình |
| Địa điểm trước sáp nhập | Xã Yên Tiến, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định |
| Loại hình | Làng nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống |
| Nghề đặc trưng | Sơn mài, sơn son thếp vàng và chế tác đồ thủ công mỹ nghệ |
| Lịch sử nghề | Hơn 600 năm |
| Thời kỳ hình thành theo tư liệu địa phương | Khoảng thế kỷ XIV |
| Tổ nghề theo một số tư liệu | Ngô Đức Dũng và Ngô Ân Ba |
| Ghi chú về tổ nghề | Một số nguồn ghi tên và thời kỳ truyền nghề khác nhau |
| Di sản được ghi danh | Nghề sơn mài Cát Đằng |
| Danh hiệu | Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia |
| Ngày ghi danh | 08/5/2017 |
| Cơ quan ghi danh | Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch |
| Nguyên liệu truyền thống | Gỗ mít, gỗ vàng tâm, tre, nứa, giấy dó và vật liệu trang trí |
| Kỹ thuật đặc trưng | Tạo cốt, sơn lót, sơn phủ, mài, khảm trai, ốp vỏ trứng, thếp vàng |
| Sản phẩm truyền thống | Tượng thờ, ngai thờ, khám thờ, cửa võng, hoành phi, câu đối |
| Sản phẩm hiện đại | Bình, lọ, tranh sơn mài, phù điêu, đồ gia dụng và trang trí nội thất |
| Dòng sản phẩm phát triển | Đồ tre, nứa ghép sơn mài |
| Thị trường xuất khẩu được giới thiệu | Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Nga |
| Lao động làm nghề | Hơn 3.000 người theo thông tin địa phương được cung cấp |
| Lễ hội tổ nghề | Khoảng ngày 14–16 tháng Giêng âm lịch |
| Hoạt động giới thiệu di sản | Trưng bày chuyên đề tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình |
| Quy mô trưng bày được giới thiệu | Hơn 200 hình ảnh, sản phẩm và tư liệu |
| Giá trị văn hóa | Bảo tồn kỹ thuật sơn mài, sơn son thếp vàng và tri thức thủ công truyền thống |
| Tiềm năng du lịch | Tham quan làng nghề, tìm hiểu quy trình chế tác, giao lưu nghệ nhân và trải nghiệm thủ công |
