Nằm ngay bên hồ Xuân Hương, Đồi Cù là một trong những không gian xanh đặc trưng của trung tâm Đà Lạt. Những triền đồi thoai thoải phủ cỏ và rừng thông tạo nên một khoảng mở hiếm có giữa đô thị cao nguyên, đồng thời gắn với lịch sử hình thành và phát triển của sân golf Đà Lạt.
Có người từng ví Đồi Cù như một phần nhịp thở của Đà Lạt. Bên kia hồ Xuân Hương, những triền cỏ xanh trải dài, thấp thoáng giữa những hàng thông, tạo nên một khung cảnh vừa rộng mở vừa yên bình, rất khác với vẻ đô thị ngày càng rõ nét của thành phố.
Hai câu thơ:
Anh nghiêng nghiêng Đồi Cù
Em lững lờ Xuân Hương…
đã gợi lên hai hình ảnh quen thuộc của thành phố cao nguyên: Đồi Cù và hồ Xuân Hương. Hai không gian nằm cạnh nhau, tạo thành một trong những cảnh quan đặc trưng của Đà Lạt.
Đồi Cù, khoảng xanh giữa lòng Đà Lạt
Đồi Cù có tổng diện tích khoảng 62,4 ha, nằm sát hồ Xuân Hương và được bao quanh bởi các tuyến đường Đinh Tiên Hoàng, Trần Nhân Tông và Trần Quốc Toản.
- Phía tây: tiếp giáp đường Đinh Tiên Hoàng
- Phía nam: nhìn ra hồ Xuân Hương
- Phía bắc: giáp đường Trần Nhân Tông
- Phía đông nam: giáp đường Trần Quốc Toản
Đây là một trong số những khu vực hiếm hoi ở trung tâm Đà Lạt vẫn còn duy trì được những khoảng xanh rộng với đồi cỏ và rừng thông, ít bị phủ kín bởi bê tông và các công trình đô thị.
Từ nhiều vị trí quanh hồ Xuân Hương, du khách có thể phóng tầm mắt sang những triền đồi xanh của Đồi Cù. Chính địa hình mềm mại, thoai thoải ấy tạo nên vẻ đặc trưng cho cảnh quan nơi đây.
Từ không gian quy hoạch đến sân golf đầu tiên
Lịch sử Đồi Cù gắn khá sớm với quá trình quy hoạch và phát triển Đà Lạt.
Năm 1920, người Pháp đã thiết kế khu vực này thành sân golf. Đến năm 1922, sân golf được cho là đã được vua Bảo Đại cho xây dựng và khánh thành, được biết đến như một trong những sân golf đầu tiên tại Đông Nam Á.
Đến năm 1930, sân golf được cải tạo thành sân 9 lỗ theo tiêu chuẩn châu Âu.
Trong quá trình phát triển, khu vực Đồi Cù từng trải qua nhiều thay đổi về chức năng và có những giai đoạn được sử dụng cho các mục đích khác. Đến năm 1991, Công ty Hoàn Cầu tiếp nhận và tiến hành cải tạo sân golf.
Năm 1993, sân golf được đưa vào hoạt động với quy mô 18 lỗ, trở thành một trong những địa điểm thể thao, nghỉ dưỡng nổi bật của Đà Lạt.
Đến tháng 8/1991, dự án Câu lạc bộ sân golf Đà Lạt được tỉnh Lâm Đồng chấp thuận chủ trương đầu tư đối với Công ty Liên doanh Nghỉ mát Đà Lạt. Tháng 6/2022, dự án được điều chỉnh chủ trương đầu tư lần thứ mười. Sau điều chỉnh, dự án mang tên Khu nghỉ mát Đà Lạt, với nhà đầu tư là CTCP Hoàng Gia ĐL.
Dự án còn được biết đến với tên gọi Sân golf Đồi Cù, có tổng diện tích 62,4 ha. Toàn bộ diện tích đất dự án đã được bàn giao cho chủ đầu tư từ giai đoạn trước, với hiện trạng sử dụng là đất thương mại dịch vụ.
Đồi Cù trong quy hoạch và cảnh quan Đà Lạt
Ngay từ năm 1942, trong đồ án quy hoạch thành phố Đà Lạt, kiến trúc sư Lagisquet đã khoanh vùng Đồi Cù như một khu vực “bất khả xâm phạm”, nhằm duy trì tầm nhìn rộng thoáng cho thành phố.
Cách tổ chức không gian này góp phần tạo nên một Đà Lạt có những khoảng mở lớn giữa các khu vực xây dựng. Đồi Cù không chỉ đóng vai trò như một khu vực thể thao, mà còn trở thành một phần quan trọng trong cảnh quan nhìn từ hồ Xuân Hương và các tuyến đường trung tâm.
Về sau, một kiến trúc sư người Scotland đã thiết kế khu vực này thành sân golf 9 lỗ, cùng một câu lạc bộ được trang bị tiện nghi, từng được biết đến trong khu vực Đông Nam Á.
Qua nhiều giai đoạn phát triển, sân golf Đồi Cù được nâng cấp thành sân 18 lỗ, trở thành một địa điểm nghỉ dưỡng và giải trí gắn với hình ảnh Đà Lạt.
Những câu chuyện lãng mạn về Đồi Cù
Không chỉ được biết đến bởi sân golf, Đồi Cù còn tồn tại trong ký ức và những câu chuyện truyền miệng về một Đà Lạt xưa.
Theo một cách kể, khi khu vực này còn hoang sơ, những quả đồi từng là nơi hò hẹn của những đôi lứa. Ba ngọn đồi được gắn với những cái tên giàu chất thơ: Gặp gỡ, Hò hẹn và Ái ân, liên kết với nhau bởi dòng Cẩm Lệ.
Những địa danh xung quanh cũng được kể lại bằng những tên gọi lãng mạn như Ngã Năm Chờ đợi, đường Tình tự.
Dù mang màu sắc truyền thuyết và ký ức đô thị, những câu chuyện ấy góp phần tạo nên một hình ảnh Đồi Cù rất khác: không chỉ là một sân golf, mà còn là một không gian đã đi vào đời sống tinh thần của người Đà Lạt.
Đồi Cù từng xuất hiện trong thơ ca, âm nhạc và hội họa, trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều văn nghệ sĩ viết về thành phố cao nguyên.
Vì sao gọi là “Đồi Cù”?
Nguồn gốc tên gọi Đồi Cù đến nay được lý giải theo nhiều cách.
Một cách giải thích cho rằng những quả đồi thoai thoải ở đây, khi nhìn từ xa, gợi liên tưởng đến tấm lưng của những con cừu khổng lồ, từ đó hình thành tên gọi Đồi Cù.
Cách giải thích khác lại gắn tên gọi với hoạt động chơi golf, hay còn được gọi dân gian là đánh cù, và tên Đồi Cù được hình thành từ đó.
Không có một cách lý giải duy nhất được thống nhất, nhưng chính những câu chuyện khác nhau về tên gọi đã góp thêm một lớp ký ức thú vị cho địa danh này.
Đồi Cù trong hành trình khám phá Đà Lạt
Ngày nay, Đồi Cù nằm ở vị trí đặc biệt trong không gian trung tâm Đà Lạt. Một bên là hồ Xuân Hương, một bên là hệ thống đường phố và các công trình đô thị, trong khi những triền cỏ và rừng thông tạo nên một khoảng xanh rộng giữa thành phố.
Đối với du khách, Đồi Cù trước hết là một cảnh quan dễ nhận biết khi khám phá khu vực hồ Xuân Hương. Từ những vị trí quanh hồ, đặc biệt vào những thời điểm ánh sáng đẹp, những triền đồi xanh tạo nên phông nền đặc trưng cho cảnh quan Đà Lạt.
Đây cũng là một trong những không gian giúp du khách cảm nhận rõ hơn đặc trưng của thành phố cao nguyên: rừng thông, đồi cỏ, mặt hồ và đô thị cùng tồn tại trong một không gian tương đối gần nhau.
Từ lịch sử sân golf, câu chuyện quy hoạch thành phố cho đến những giai thoại về những cuộc hẹn của người Đà Lạt xưa, Đồi Cù đã trở thành một phần ký ức đặc biệt của phố núi.
Đồi Cù và hồ Xuân Hương, một bên là những triền đồi xanh, một bên là mặt nước phẳng lặng, cùng tạo nên một trong những hình ảnh dễ nhận ra nhất của Đà Lạt.
