Giếng Nhà Nhì: Nơi ghi dấu chiến công của Bảy dũng sĩ Điện Ngọc ngày 26/4/1962

Giếng Nhà Nhì là di tích lịch sử gắn liền với trận chiến đấu anh dũng của lực lượng đặc công Tỉnh đội Quảng Nam và đội công tác vũ trang huyện Điện Bàn vào ngày 26/4/1962. Tại một chiếc giếng cạn nhỏ giữa vùng cát Điện Ngọc, những chiến sĩ cách mạng đã kiên cường chống trả lực lượng đối phương đông đảo, sử dụng mưu trí và lòng quả cảm để vượt qua tình thế vô cùng bất lợi. Chiến công ấy đã làm nên danh hiệu “Bảy dũng sĩ Điện Ngọc”, trở thành một dấu son trong lịch sử đấu tranh cách mạng của vùng đất Quảng Nam.

Di tích hiện tọa lạc tại phường Điện Bàn Đông, thành phố Đà Nẵng, là địa chỉ lịch sử nhắc nhớ về tinh thần chiến đấu kiên cường, sự hy sinh và ý chí bảo vệ quê hương của các thế hệ đi trước.

Bối cảnh lịch sử trước trận đánh

Tháng 2/1962, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam quyết định thành lập Ban Chỉ đạo chiến dịch đồng khởi tại vùng cát thuộc hai huyện Điện Bàn và Hòa Vang. Chiến dịch do ông Trần Văn Đán, Phó Bí thư Huyện ủy Hòa Vang, và ông Nguyễn Chữ, Phó Bí thư Huyện ủy Điện Bàn, trực tiếp chỉ đạo, nhằm đẩy mạnh hoạt động cách mạng, diệt ác và phá thế kìm kẹp của đối phương.

Để hỗ trợ chiến dịch, tối 24/4/1962, Tỉnh đội Quảng Nam điều động một đội đặc công gồm bảy chiến sĩ từ vùng rừng núi huyện Hiên về vùng cát. Đội do ông Lê Tấn Viễn làm đội trưởng, ông Võ Như Hưng làm đội phó, cùng các chiến sĩ Nguyễn Thật, Trần Thọ, Trần Nghĩa, Nguyễn Sĩ và Nguyễn Rìu.

Nhiệm vụ của đội là phối hợp với đội công tác vũ trang huyện Điện Bàn, hoạt động tại xã Điện Ngọc, khi ấy bị đối phương gọi là xã Thanh Thủy, để xây dựng kế hoạch tiến công bất ngờ vào các trụ sở của chính quyền đối phương và những đối tượng bị xem là ác ôn.

Tối 25/4/1962, đội đặc công vượt sông đến thôn Tứ Câu, phối hợp với bốn thành viên đội công tác vũ trang huyện do ông Võ Tiến làm đội trưởng. Lực lượng cùng bàn kế hoạch tiến công các mục tiêu tại Điện Ngọc và Hòa Hải vào chiều ngày hôm sau.

Tuy nhiên, một trận mưa lớn trong đêm khiến dấu chân của lực lượng hành quân còn in trên cát. Các cơ sở cách mạng tại địa phương đã huy động phụ nữ giả vờ đi chợ sớm để xóa dấu vết, nhưng hoạt động này vẫn bị một số mật báo viên phát hiện.

Trận chiến đấu tại giếng Nhà Nhì ngày 26/4/1962

Khoảng 8 giờ sáng ngày 26/4/1962, lực lượng đối phương từ nhiều hướng đồng loạt tiến vào khu vực Điện Ngọc. Các cánh quân từ Vĩnh Điện, Hội An và lực lượng biệt kích Nùng từ Non Nước, Hòa Hải phối hợp bao vây, tạo thành thế gọng kìm với quân số được tư liệu ghi nhận lên đến hơn 2.000 người.

Trước tình thế bất lợi, đội đặc công cùng đội công tác vũ trang huyện Điện Bàn vừa chiến đấu, vừa tìm cách rút lui để bảo toàn lực lượng. Các cuộc đụng độ diễn ra ngày càng quyết liệt. Những chiến sĩ Nguyễn Sĩ, Trần Thọ và sau đó là Nguyễn Thật lần lượt hy sinh. Lực lượng còn lại tiếp tục rút qua các thôn Cẩm Sa, Quảng Hậu thuộc xã Điện Nam, rồi về thôn Ngân Câu, xã Điện Ngọc.

Đến khoảng 15 giờ, đối phương tổ chức nhiều đợt tiến công liên tiếp. Trước hỏa lực áp đảo, các chiến sĩ lùi về một chiếc giếng cạn của bà Nhì, vốn được đào để lấy nước tưới hoa màu trong mùa khô. Giếng có đường kính khoảng 6,6 m, sâu khoảng 2 m, đáy còn ít nước. Xung quanh giếng mọc nhiều bụi dứa dại um tùm, giúp che khuất vị trí của lực lượng bên trong.

Từ nơi trú ẩn này, các chiến sĩ liên tục chống trả, đẩy lùi sáu đợt tiến công. Khi trời dần về chiều, đạn của các khẩu tiểu liên gần như đã cạn, lực lượng chỉ còn một khẩu súng ngắn có thể sử dụng. Trong hoàn cảnh ấy, đội trưởng Lê Tấn Viễn chỉ đạo Nguyễn Rìu bắn nhử đối phương, còn các chiến sĩ khác quan sát những quả lựu đạn M26 vừa được ném xuống giếng để tìm cách ném trả.

Chiến thuật tận dụng chính lựu đạn của đối phương đã gây tổn thất cho lực lượng tiến công. Tuy nhiên, khi trời nhá nhem tối, tầm nhìn giảm khiến các chiến sĩ không còn quan sát được những quả lựu đạn ném tới. Lựu đạn phát nổ ngay trong lòng giếng, khiến Trần Nghĩa và Lê Tựu hy sinh, những người còn lại đều bị thương.

Khi trời tối hẳn, đối phương tiến đến thu hồi người bị thương và thi thể của binh lính. Lợi dụng thời điểm này, Võ Như Hưng, dù cũng bị thương, đã dìu Nguyễn Rìu thoát khỏi vòng vây. Võ Tiến dìu Lê Tấn Viễn rời khỏi khu vực chiến đấu. Nhờ sự giúp đỡ của các cơ sở cách mạng bí mật, những người sống sót được đưa về nơi an toàn để băng bó và tiếp tục điều trị.

Riêng Đặng Xước, người đã đi nắm tình hình đối phương trước trận đánh, bị bắn trọng thương tại thôn Ngân Giang. Sau đó, ông bị bắt, đưa về trụ sở tra tấn và hy sinh trước họng súng của đối phương.

Chiến công của Bảy dũng sĩ Điện Ngọc

Theo tư liệu về trận đánh, lực lượng đặc công và đội công tác vũ trang huyện Điện Bàn đã gây tổn thất lớn cho đối phương, với số lượng được ghi nhận là hơn 100 người bị tiêu diệt. Dù phải đối mặt với lực lượng đông hơn nhiều lần và hỏa lực mạnh, các chiến sĩ vẫn chiến đấu đến cùng, thể hiện tinh thần kiên cường, bình tĩnh và khả năng ứng biến trong hoàn cảnh ngặt nghèo.

Với chiến công này, lực lượng tham gia trận đánh được trao danh hiệu vinh dự “Bảy dũng sĩ Điện Ngọc” cùng Huân chương Giải phóng hạng Nhất do Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Dân tộc Giải phóng Khu Trung Trung Bộ trao tặng.

Trận đánh tại giếng Nhà Nhì không chỉ là một sự kiện quân sự trong cuộc kháng chiến mà còn trở thành biểu tượng của lòng quả cảm và ý chí chiến đấu của quân dân Quảng Nam. Câu chuyện về những người chiến sĩ đã bám trụ tại chiếc giếng cạn giữa vòng vây đông đảo được lưu truyền như một minh chứng cho tinh thần quyết tâm và sự hy sinh vì quê hương.

Di tích lịch sử Giếng Nhà Nhì

Từ một chiếc giếng phục vụ sinh hoạt và sản xuất của người dân, giếng Nhà Nhì trở thành địa điểm gắn với trận chiến đấu lịch sử ngày 26/4/1962. Giá trị của di tích nằm ở khả năng lưu giữ ký ức về một trận đánh không cân sức, về những người đã hy sinh và những chiến sĩ sống sót tiếp tục mang theo thương tích chiến tranh suốt cuộc đời.

Ngày 31/8/1990, Bộ Văn hóa – Thông tin ban hành Quyết định số 839/VH-QĐ, xếp hạng Giếng Nhà Nhì là di tích lịch sử cấp quốc gia. Việc xếp hạng góp phần ghi nhận giá trị lịch sử của địa điểm, đồng thời tạo cơ sở để bảo tồn và phát huy truyền thống cách mạng tại địa phương.

Ngày nay, Giếng Nhà Nhì là điểm đến có ý nghĩa giáo dục truyền thống, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cuộc đấu tranh bảo vệ quê hương và trân trọng sự hy sinh của những người đi trước. Di tích cũng góp phần bổ sung một dấu mốc quan trọng vào hành trình tìm hiểu lịch sử cách mạng của vùng đất Điện Bàn và Quảng Nam.

Thông tin nhanh