Địa chỉ: Bờ Tây và bờ Đông sông Hàn, kết nối khu vực Hải Châu với Sơn Trà và Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng.
Cùng với cầu Rồng, cầu Sông Hàn và cầu Nguyễn Văn Trỗi, cầu Trần Thị Lý là một trong những công trình giao thông tạo nên diện mạo đặc trưng của Đà Nẵng hiện đại. Nổi bật với trụ tháp nghiêng cao 145 m, hệ thống dây văng bố trí theo ba mặt phẳng và dáng cầu gợi hình ảnh một cánh buồm căng gió, công trình trở thành một điểm nhấn kiến trúc đặc biệt trên sông Hàn.
Không chỉ là cây cầu phục vụ giao thông, cầu Trần Thị Lý còn mang trong mình một lớp lịch sử kéo dài từ thời Pháp thuộc, khi nơi đây từng là vị trí của một cây cầu đường sắt nối hai bờ sông Hàn.
Từ cầu đường sắt thời Pháp đến cầu Trần Thị Lý
Tiền thân của cầu Trần Thị Lý ngày nay là một cây cầu đường sắt được xây dựng dưới thời Pháp thuộc, từng mang tên De Lattre de Tassigny, người dân địa phương thường gọi là cầu Đờ-lát. Cây cầu nằm cách cầu Nguyễn Văn Trỗi khoảng 20 m về phía thượng lưu.
Sau đó, cầu được đổi tên thành cầu Trịnh Minh Thế và tiếp tục giữ vai trò kết nối giao thông qua sông Hàn.
Sau năm 1975, cây cầu được đặt tên cầu Trần Thị Lý và được nâng cấp để phục vụ giao thông đường bộ. Trong một thời gian, cầu Trần Thị Lý cùng với cầu Nguyễn Văn Trỗi đảm nhiệm vai trò quan trọng trong việc kết nối hai bờ sông Hàn.
Tên cầu gắn với Trần Thị Lý (1933 – 1992), nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, quê tại Điện Quang, Điện Bàn, Quảng Nam. Bà được biết đến như một biểu tượng của lòng kiên trung trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Hình tượng của bà cũng được nhà thơ Tố Hữu khắc họa trong bài thơ Người con gái Việt Nam.
Năm 2009, cây cầu cũ được tháo dỡ để xây dựng một công trình hoàn toàn mới. Tháng 4/2009, Đà Nẵng khởi công xây dựng lại cầu Trần Thị Lý với tổng kinh phí khoảng 1.500 tỷ đồng. Ngày 29/3/2013, cầu Trần Thị Lý và cầu Rồng cùng được thành phố Đà Nẵng tổ chức khánh thành, đánh dấu sự xuất hiện của hai công trình kiến trúc mới trên sông Hàn.
Một thiết kế cầu dây văng đặc biệt
Ngay từ năm 2007, thành phố Đà Nẵng đã tổ chức thi tuyển phương án thiết kế kiến trúc cầu Trần Thị Lý. Nhiều đơn vị tư vấn trong nước và quốc tế tham gia, trong đó có các công ty đến từ Nhật Bản, Mỹ, Pháp, Đức, Trung Quốc, Phần Lan cùng các đơn vị tư vấn thiết kế giao thông của Việt Nam.
Phương án cuối cùng được lựa chọn thuộc về WSP Finland của Phần Lan. Đơn vị này đảm nhận việc lập dự án đầu tư và thiết kế kỹ thuật, trong khi phần lớn các công đoạn quản lý dự án, thiết kế bản vẽ thi công, giám sát và thi công được thực hiện bởi đội ngũ cán bộ, kỹ sư và công nhân Việt Nam.
Điểm gây ấn tượng nhất của công trình là trụ tháp chính cao khoảng 145 m, nghiêng 12 độ về phía Tây. Hệ thống dây văng được bố trí thành ba mặt phẳng, tạo nên một cấu trúc không gian khác biệt so với nhiều cây cầu dây văng truyền thống.
Ở phía Đông, hệ thống dây được neo từ thân trụ xuống dầm cầu. Phía Tây, các dây văng được bố trí xoắn và tỏa thành hai nhánh, tạo hình giống một cánh buồm đang căng gió hướng ra biển Đông.
Theo thông tin trong tư liệu, cầu có bề rộng khoảng 34,5 – 35,5 m, gồm 6 làn xe cơ giới và 2 làn dành cho người đi bộ. Phần giữa cầu có dải phân cách rộng khoảng 5 m, tổ chức các hướng lưu thông riêng biệt. Nhịp chính dây văng dài khoảng 230 m.
Kết cấu trụ tháp nghiêng độc đáo
Một trong những điểm đặc biệt nhất của cầu Trần Thị Lý nằm ở cách xử lý kết cấu trụ tháp.
Thay vì sử dụng dạng ngàm cứng như nhiều cầu dây văng thông thường, trụ tháp đơn nghiêng 12 độ được liên kết với dầm mặt cầu và tựa trên hệ thống gối cầu hình chỏm cầu. Hệ thống gối này có khả năng chịu tải rất lớn, giúp giảm kích thước bệ móng và tiết kiệm vật liệu xây dựng.
Cấu trúc trụ nghiêng cùng ba mặt phẳng dây văng khiến cây cầu có hình dáng rất khác biệt khi quan sát từ hai bờ sông Hàn. Ban ngày, trụ tháp nổi bật trên nền trời Đà Nẵng; khi màn đêm xuống, hệ thống chiếu sáng mỹ thuật làm nổi bật toàn bộ trụ và các đường dây văng.
Những công nghệ thi công hiện đại
Quá trình xây dựng cầu Trần Thị Lý ứng dụng nhiều giải pháp kỹ thuật hiện đại.
Trong đó có công nghệ đà giáo đẩy và ván khuôn trượt khi thi công dầm hộp; công nghệ thi công trụ tháp nghiêng bằng ván khuôn leo; lắp đặt hệ thống gối cầu có tải trọng rất lớn; cùng các kỹ thuật lắp đặt, căng kéo dây văng và quan trắc nội lực, chuyển vị trong quá trình thi công.
Sự kết hợp giữa thiết kế kiến trúc táo bạo và các giải pháp kết cấu phức tạp giúp cầu Trần Thị Lý trở thành một trong những công trình cầu có hình thức đặc biệt của Đà Nẵng.
Nhìn từ xa, trụ tháp nghiêng và hệ thống dây văng tạo thành hình ảnh giống một cánh buồm no gió đang hướng ra biển lớn. Đây cũng là hình tượng thường được sử dụng để liên tưởng đến tinh thần năng động, hướng biển và khát vọng phát triển của thành phố Đà Nẵng.
Cầu Trần Thị Lý trong không gian sông Hàn
Cầu Trần Thị Lý nằm gần cầu Nguyễn Văn Trỗi, tạo thành một cụm công trình kiến trúc đặc trưng ở khu vực phía Nam trung tâm Đà Nẵng.
Từ cầu Nguyễn Văn Trỗi, du khách có thể quan sát khá rõ hình dáng trụ tháp nghiêng và hệ thống dây văng của cầu Trần Thị Lý. Đây cũng là một trong những góc nhìn thuận lợi để cảm nhận hình tượng cánh buồm đặc trưng của công trình.
Các tuyến đường, công viên và không gian ven sông ở phía Đông cũng mang đến những góc ngắm cầu đẹp, đặc biệt vào thời điểm hoàng hôn hoặc khi hệ thống chiếu sáng được bật lên vào ban đêm.
Cây cầu đồng thời đóng vai trò kết nối các khu vực Hải Châu, Sơn Trà và Ngũ Hành Sơn, góp phần nâng cao năng lực giao thông ở cửa ngõ phía Đông thành phố.
Một điểm nhấn trên hành trình khám phá Đà Nẵng
Cầu Trần Thị Lý nằm trong khu vực kết nối sân bay quốc tế Đà Nẵng với trung tâm thành phố và các tuyến đường hướng ra biển. Từ khu vực trung tâm, du khách có thể nhanh chóng tiếp cận những không gian ven sông Hàn, cầu Nguyễn Văn Trỗi, cầu Rồng và tiếp tục hành trình về phía biển Mỹ Khê, bán đảo Sơn Trà hoặc Ngũ Hành Sơn.
Đà Nẵng đặc biệt ở chỗ những cây cầu không chỉ phục vụ giao thông mà còn trở thành một phần của cảnh quan đô thị. Cầu Trần Thị Lý mang một vẻ đẹp khác với cầu Rồng hay cầu Sông Hàn. Nếu cầu Rồng gây ấn tượng bằng hình tượng rồng vươn ra biển, cầu Sông Hàn gắn với khả năng quay độc đáo, thì cầu Trần Thị Lý lại nổi bật bởi một trụ tháp nghiêng và những đường dây văng tạo thành cánh buồm giữa trời nước.
Khi thành phố lên đèn, hình dáng ấy càng trở nên nổi bật trên nền sông Hàn. Từ một cây cầu đường sắt trong lịch sử, công trình đã được thay thế bằng một cây cầu hiện đại, tiếp tục câu chuyện kết nối hai bờ sông và trở thành một trong những dấu ấn kiến trúc đáng nhớ của Đà Nẵng.
Cầu Trần Thị Lý vì thế không chỉ là một công trình giao thông, mà còn là một phần trong diện mạo thành phố bên sông Hàn, nơi lịch sử, kỹ thuật xây dựng và kiến trúc đương đại cùng hiện diện trong một không gian đô thị hướng ra biển.
