Địa điểm Chiến thắng Bồ Bồ

Địa điểm Chiến thắng Bồ Bồ nằm tại phường Điện Bàn Bắc, thành phố Đà Nẵng. Đây là di tích lịch sử ghi dấu hai trận đánh quan trọng của quân và dân Quảng Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, diễn ra vào ngày 9/6/1954 và ngày 19/7/1954. Chiến thắng Bồ Bồ được xem là một trận đánh có ý nghĩa đặc biệt, góp phần làm thay đổi cục diện chiến trường Quảng Nam – Đà Nẵng trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến.

Bối cảnh lịch sử

Sau nhiều năm tiến hành chiến tranh xâm lược Việt Nam, thực dân Pháp với sự hỗ trợ của Mỹ đã triển khai Kế hoạch Navarre nhằm giành lại quyền chủ động trên chiến trường và tìm cách chuyển bại thành thắng. Tại Liên khu V, quân Pháp dự kiến mở Chiến dịch Atlante, từng bước đánh chiếm các vùng tự do, tiến tới tập trung lực lượng tại Quảng Ngãi để tiêu diệt các cơ quan đầu não kháng chiến của ta.

Trước âm mưu của địch, quân và dân ta đẩy mạnh hoạt động quân sự trong chiến cuộc Đông Xuân 1953 – 1954, phối hợp với chiến trường chính Điện Biên Phủ, từng bước làm phá sản kế hoạch chiến tranh của Pháp. Trên địa bàn Quảng Nam – Đà Nẵng, các lực lượng kháng chiến liên tục tiến công, gây cho địch nhiều tổn thất và buộc chúng rơi vào thế bị động.

Tuy nhiên, đồi Bồ Bồ, thuộc vùng núi Đất Sơn ở phía tây Điện Bàn, vẫn là một cứ điểm quan trọng trong hệ thống phòng thủ từ xa của Pháp nhằm bảo vệ căn cứ lục quân và không quân tại Đà Nẵng. Cứ điểm này được quân Pháp chiếm đóng từ năm 1949, với lực lượng gồm một đại đội Âu Phi, một trung đội pháo binh và hai khẩu pháo 94 mm.

Nhận thấy sự tồn tại của cứ điểm Bồ Bồ là mối đe dọa đối với phong trào kháng chiến tại địa phương, Ban Chỉ huy Tỉnh đội Quảng Nam quyết định tổ chức tiến công tiêu diệt. Đội 11 đặc công, phối hợp với bộ phận hỏa lực của Đại đội 22 và Đại đội 64 độc lập của tỉnh, được giao nhiệm vụ thực hiện trận đánh.

Chiến thắng Bồ Bồ lần thứ nhất ngày 9/6/1954

Trận đánh đầu tiên bắt đầu từ đêm 8/6/1954. Các đơn vị bộ đội bí mật tiếp cận mục tiêu, chuẩn bị lực lượng và triển khai phương án tiến công.

Đến 0 giờ 30 phút ngày 9/6/1954, quân ta đưa khối bộc phá nặng 3 kg vào cửa lô cốt chính, đồng thời các mũi tiến công đồng loạt xung phong. Thủ pháo và tiểu liên liên tiếp đánh vào các vị trí phòng thủ của địch. Chỉ sau khoảng 15 phút, chiến sĩ Phạm Mùi đã cắm cờ trên nóc lô cốt chính.

Bị tiến công bất ngờ, một bộ phận quân Pháp thương vong tại chỗ, số còn lại rút xuống hệ thống hầm ngầm để cố thủ và gọi pháo binh từ Vĩnh Điện, Ái Nghĩa bắn chi viện. Trong tình thế chiến đấu phức tạp, tổ trưởng Kiều Sơ Đăng phát hiện cửa hầm ngầm, dùng bộc phá đánh sập lối vào rồi đột nhập, tiêu diệt tên chỉ huy và khống chế lính thông tin. Đồng chí buộc tên này truyền lệnh vô tuyến, yêu cầu pháo binh địch chuyển hướng bắn về phía tây bắc, tạo điều kiện cho quân ta tiếp tục truy quét và bắt tù binh.

Sau khoảng 30 phút, trận đánh kết thúc. Khoảng 200 dân công được huy động kéo hai khẩu pháo 94 mm thu được xuống chân đồi, giấu trong ruộng mía dưới chân núi Bồ Bồ. Đến đêm hôm sau, số pháo này được chuyển về căn cứ an toàn.

Chiến thắng Bồ Bồ lần thứ nhất thể hiện tinh thần dũng cảm, mưu trí của cán bộ, chiến sĩ Đội 11 đặc công dưới sự chỉ huy của Đội trưởng Trần Hữu Tạo. Đây cũng là lần đầu tiên bộ đội địa phương tỉnh thu được hai khẩu pháo 94 mm của địch trong một trận đánh trên chiến trường Quảng Nam – Đà Nẵng. Sau chiến thắng, Đội 11 đặc công và Đội trưởng Trần Hữu Tạo được Bộ Tư lệnh Liên khu V biểu dương.

Chiến thắng Bồ Bồ lần thứ hai ngày 19/7/1954

Sau thất bại trong trận đánh đầu tiên, quân Pháp tiếp tục duy trì lực lượng tại Bồ Bồ. Ngày 19/7/1954, quân và dân ta mở trận tiến công lần thứ hai với quy mô lớn hơn, quyết tâm tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm này.

Đúng 0 giờ 30 phút, hai phát pháo hiệu từ sở chỉ huy vang lên, mở màn trận đánh. Hỏa lực của ta đồng loạt tập trung vào các điểm cao, trận địa pháo và bãi xe của địch. Các tổ đặc công nhanh chóng khắc phục vật cản, mở đường cho những mũi xung kích tiến vào bên trong.

Sau đợt pháo kích, các lực lượng xung kích đồng loạt tiến công, thọc sâu, bao vây và chia cắt đội hình địch. Chỉ trong khoảng 10 phút, khu vực núi Đất Sơn chìm trong lửa đạn. Sở chỉ huy và trung tâm thông tin của quân Pháp bị đánh mạnh, khiến hệ thống chỉ huy rơi vào tình trạng rối loạn. Một số xe tăng của địch bị bốc cháy.

Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt tại từng công sự và gầm xe. Trong trận đánh, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 20 Lê Văn Bàng dẫn đầu lực lượng dự bị tham gia chiến đấu, nhưng hy sinh sau khi vừa giao nhiệm vụ cho đơn vị. Trước tình thế khẩn trương, Đại đội trưởng Đại đội 64 Phạm Bân chỉ huy lực lượng dự bị xung phong tiêu diệt các ụ súng đại liên, phối hợp với quân ta bên trong đánh trả sự chống cự của địch tại đồn Bồ Bồ cũ và khu vực sân bay trực thăng.

Tinh thần chiến đấu kiên cường của cán bộ, chiến sĩ đã thúc đẩy toàn đơn vị tiếp tục tiến công. Nhiều chiến sĩ trực tiếp đánh giáp lá cà với quân địch còn sống sót. Sau khoảng hai giờ chiến đấu ác liệt, quân ta hoàn toàn làm chủ núi Đất Sơn, kết thúc trận đánh bằng thắng lợi quyết định.

Theo tư liệu lịch sử được giới thiệu tại di tích, quân ta tiêu diệt hơn 400 tên địch, bắt sống 293 tên, phần lớn là lính Âu Phi, trong đó có Đại tá Ca-nilét-ti Phê-lít, người chỉ huy cuộc hành quân. Ta thu 124 khẩu súng các loại, phá hỏng hơn 10 xe và phá hủy khu thông tin cùng trận địa pháo của địch.

Đây được ghi nhận là trận đánh bắt được nhiều tù binh nhất trên chiến trường Quảng Nam – Đà Nẵng trong suốt chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Chiến thắng Bồ Bồ lần thứ hai góp phần làm suy yếu hệ thống phòng thủ của đối phương, đồng thời thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa chiến trường địa phương với chiến trường chính trong giai đoạn quyết định của cuộc kháng chiến.

Quần thể tưởng niệm Chiến thắng Bồ Bồ

Ngày nay, tại khu vực cứ điểm Bồ Bồ trước đây, chính quyền và nhân dân địa phương đã xây dựng các công trình tưởng niệm nhằm ghi nhớ chiến công của quân và dân Quảng Nam.

Nổi bật trong quần thể di tích là Tượng đài Chiến thắng Bồ Bồ, công trình tưởng niệm thể hiện tinh thần chiến đấu kiên cường và ý chí giành độc lập của quân dân địa phương. Bên cạnh tượng đài là nhà bia tưởng niệm, được xây dựng lệch về phía nam và nằm bên phải tượng đài.

Bên trong nhà bia có một tấm bia đá khắc chữ Quốc ngữ. Mặt trước ghi danh sách 75 liệt sĩ hy sinh trong trận đánh đồi Bồ Bồ ngày 19/7/1954; mặt sau thể hiện sơ đồ trận đánh. Giữa tượng đài và nhà bia còn có bia di tích bằng đá granite màu đen, khắc tóm tắt lịch sử trận đánh làm nên chiến thắng Bồ Bồ.

Các công trình này không chỉ lưu giữ dấu tích lịch sử mà còn là nơi tưởng niệm những người đã hy sinh, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh cách mạng cho các thế hệ hôm nay.

Giá trị lịch sử và ý nghĩa của di tích

Chiến thắng Bồ Bồ là một dấu mốc tiêu biểu trong lịch sử đấu tranh cách mạng của quân và dân Quảng Nam – Đà Nẵng. Qua hai trận đánh vào tháng 6 và tháng 7/1954, quân ta đã thể hiện khả năng tổ chức tiến công, vận dụng chiến thuật đặc công, phối hợp hỏa lực và phát huy sức mạnh của các lực lượng trên chiến trường.

Chiến thắng này góp phần làm thất bại các nỗ lực củng cố hệ thống phòng thủ của thực dân Pháp tại khu vực, đồng thời hỗ trợ cuộc đấu tranh chung trên chiến trường Liên khu V trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Với những giá trị lịch sử tiêu biểu, Địa điểm Chiến thắng Bồ Bồ được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia theo Quyết định số 609/QĐ-BVHTTDL ngày 12/3/2024.

Ngày nay, di tích là địa chỉ có ý nghĩa trong hành trình tìm hiểu lịch sử kháng chiến tại Đà Nẵng, giúp du khách hiểu thêm về tinh thần chiến đấu, sự hy sinh và những đóng góp của quân dân địa phương trong sự nghiệp bảo vệ độc lập dân tộc.

Thông tin nhanh