Nằm ngay trung tâm Đà Nẵng, Chợ Hàn là một trong những khu chợ lâu đời và quen thuộc nhất của thành phố. Chợ tọa lạc giữa bốn tuyến đường Trần Phú, Bạch Đằng, Hùng Vương và Nguyễn Thái Học, không xa cầu Sông Hàn, tạo nên một vị trí thuận tiện cho cả giao thương và tham quan.
Không chỉ là nơi mua bán, Chợ Hàn còn lưu giữ một phần lịch sử đô thị Đà Nẵng. Qua nhiều giai đoạn phát triển, khu chợ đã chuyển mình từ một điểm giao thương quan trọng trong thời kỳ Pháp thuộc thành một trung tâm mua sắm sầm uất, nơi người dân và du khách có thể tìm thấy nhiều sản vật đặc trưng của Đà Nẵng và miền Trung.
Chợ Hàn qua những lớp lịch sử
Dấu tích về Chợ Hàn đã xuất hiện từ khá sớm. Trong “Thiên Nam tứ lộ đồ thư”, một tư liệu được lập vào thế kỷ XVII, hành trình từ đèo Hải Vân vào Quảng Nam đã ghi lại các điểm dừng chân, trong đó có chợ Hàn Quảng, tức khu vực Chợ Hàn ngày nay.
Tuy nhiên, đến cuối thế kỷ XIX, khi Đà Nẵng trở thành nhượng địa của Pháp và được gọi là Tourane, khu vực Chợ Hàn mới được người Pháp đầu tư xây dựng tương đối kiên cố. Các đình chợ và kios được dựng lên để phục vụ hoạt động buôn bán của các hộ tiểu thương.
Trong thời kỳ Pháp thuộc, khu vực này hình thành hai không gian thương mại tương đối rõ nét: khu phố chợ Hàn và khu chợ Hàn.
Khu phố chợ nằm dọc hai bên chợ, tập trung các cửa hàng tư nhân chuyên kinh doanh hàng tiêu dùng và lương thực với quy mô lớn. Nhiều cửa hàng thuộc các thương nhân người Hoa, cùng một số cơ sở của người Việt. Các cửa hiệu thường được xây bằng gạch, cao một tầng, phía trước dùng để trưng bày và bán hàng, phía sau làm kho.
Người Pháp cũng cho xây dựng một ga đường sắt trung chuyển mang tên Tourane Marché, phục vụ việc vận chuyển hàng hóa từ khu vực chợ đến ga chính bên bờ sông Hàn. Dấu tích của ga đường sắt cũ vẫn còn được nhắc đến cho đến đầu những năm 1990.
Nhờ nằm ở vị trí thuận lợi cả về đường bộ lẫn đường thủy, Chợ Hàn từng giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới giao thương của Đà Nẵng. Hàng hóa từ nhiều nơi được đưa về chợ bằng cả hai tuyến vận chuyển này. Thậm chí đến những năm 1990, một số loại nông sản vẫn được người dân vận chuyển bằng đường thủy và đưa lên bờ tại khu vực ga đường sắt cũ.
Từ “chợ nhà giàu” đến trung tâm mua sắm sầm uất
Trong ký ức của người Đà Nẵng, Chợ Hàn từng được gọi là “chợ nhà giàu”, bởi khách mua bán trước đây chủ yếu thuộc tầng lớp khá giả.
Theo thời gian, diện mạo và chức năng của khu chợ thay đổi đáng kể. Chợ trở nên nhộn nhịp hơn, hàng hóa phong phú hơn và phục vụ nhiều nhóm khách hàng khác nhau. Chợ cũng từng giữ vai trò là một trong những đầu mối cung cấp hàng hóa cho các khu chợ nhỏ và các điểm bán lẻ lân cận.
Năm 1989, Chợ Hàn được xây mới hoàn toàn với quy mô hai tầng, trên khu đất rộng khoảng 28.000 m². Công trình được thiết kế khá thoáng, các gian hàng được sắp xếp theo từng nhóm ngành hàng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mua bán và tham quan.
Chợ hiện có 3 đình chợ và hệ thống kios, với khoảng 344 hộ kinh doanh.
Từ sáng sớm cho đến cuối buổi chiều, khu vực Chợ Hàn luôn duy trì nhịp mua bán sôi động. Người dân đến mua thực phẩm và hàng hóa hằng ngày, trong khi các đoàn khách du lịch cũng thường xuyên ghé chợ để tham quan và tìm mua đặc sản.
Thiên đường đặc sản Đà Nẵng và miền Trung
Chợ Hàn có hệ thống ngành hàng khá đa dạng, từ quần áo, giày dép, túi xách, vải vóc đến đồ lưu niệm và các sản phẩm phục vụ đời sống hằng ngày.
Tuy nhiên, đối với du khách, nhóm hàng hấp dẫn nhất thường là thực phẩm và đặc sản địa phương.
Các khu vực trong chợ bày bán nhiều loại hải sản, thực phẩm tươi sống, trái cây, các loại mắm và hàng khô đặc trưng của Đà Nẵng cũng như miền Trung.
Đây cũng là nơi du khách có thể tìm mua những sản phẩm mang hương vị địa phương để thưởng thức trong chuyến đi hoặc làm quà cho người thân, bạn bè sau khi trở về.
Điểm thú vị của Chợ Hàn nằm ở việc các mặt hàng không chỉ phục vụ khách du lịch mà còn gắn với nhu cầu mua sắm thường ngày của người dân địa phương. Vì vậy, khu chợ vẫn giữ được nhịp sống của một khu chợ truyền thống, thay vì trở thành một không gian chỉ dành riêng cho khách tham quan.
Một khu chợ gắn với sông Hàn
Vị trí của Chợ Hàn là một trong những yếu tố góp phần tạo nên lịch sử phát triển của khu chợ.
Ngày nay, chợ nằm ngay trung tâm thành phố, gần cầu Sông Hàn, với bốn mặt tiếp giáp các tuyến đường Trần Phú, Bạch Đằng, Hùng Vương và Nguyễn Thái Học.
Trong quá khứ, vị trí này đặc biệt thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy. Sông Hàn đóng vai trò như một tuyến giao thông tự nhiên kết nối khu vực đô thị với các vùng sản xuất và giao thương lân cận.
Ngày nay, hoạt động vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy không còn giữ vai trò như trước, nhưng dấu ấn của vị trí ven sông vẫn góp phần lý giải vì sao Chợ Hàn từng phát triển thành một trung tâm thương mại quan trọng của Đà Nẵng.
Chợ Hàn trong đời sống Đà Nẵng
Một khu chợ truyền thống không chỉ được tạo nên bởi những gian hàng và hàng hóa. Đó còn là nơi con người gặp gỡ, trò chuyện và quan sát đời sống thường ngày của một thành phố.
Chợ Hàn vẫn giữ được phần nào đặc điểm ấy. Du khách đến đây không chỉ để mua sắm mà còn có thể cảm nhận nhịp sống địa phương qua tiếng trao đổi của người bán và người mua, cách hàng hóa được sắp xếp, những món ăn và sản vật xuất hiện trong từng khu vực.
Ban ngày, khu chợ khá nhộn nhịp với hoạt động mua bán diễn ra liên tục. Khi màn đêm buông xuống, không gian bên trong chợ trở nên yên tĩnh hơn. Một số quầy hàng ở khu vực Trần Phú – Nguyễn Thái Học vẫn tiếp tục sáng đèn, đặc biệt là các quầy trái cây phục vụ người dân và du khách đi dạo buổi tối.
Chính sự tương phản giữa một Chợ Hàn náo nhiệt vào ban ngày và một khu chợ trầm lắng hơn khi đêm xuống tạo nên một nét riêng trong nhịp sống trung tâm Đà Nẵng.
Trải nghiệm Chợ Hàn khi khám phá Đà Nẵng
Trong hành trình khám phá một thành phố, những khu chợ truyền thống thường là nơi giúp du khách tiếp cận đời sống địa phương một cách trực tiếp nhất.
Đà Nẵng ngày nay có nhiều trung tâm thương mại, siêu thị và khu mua sắm hiện đại, nhưng những khu chợ lâu đời như Chợ Hàn và Chợ Cồn vẫn giữ được sức hút riêng. Sự hấp dẫn ấy không chỉ đến từ hàng hóa mà còn từ trải nghiệm giao tiếp, mua bán và khám phá văn hóa đời thường.
Đến Chợ Hàn, du khách có thể dành thời gian dạo quanh các khu hàng, tìm hiểu đặc sản miền Trung, mua một vài món quà địa phương và quan sát nhịp sinh hoạt của người Đà Nẵng.
Với lịch sử kéo dài qua nhiều giai đoạn phát triển của thành phố, Chợ Hàn không chỉ là một địa chỉ mua sắm mà còn là một phần ký ức đô thị của Đà Nẵng. Từ những tuyến giao thương đường bộ, đường thủy trong quá khứ đến không gian mua sắm sầm uất ngày nay, khu chợ đã chứng kiến sự thay đổi của thành phố và tiếp tục giữ vị trí quen thuộc trong đời sống Đà Nẵng.
