Khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang

Giữa vùng núi phía tây và tây bắc Hòa Vang, Khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang là địa điểm gắn liền với quá trình đấu tranh kiên cường của quân và dân địa phương trong hai cuộc kháng chiến. Nơi đây từng là địa bàn đứng chân của các cơ quan lãnh đạo cách mạng, tổ chức nhiều hội nghị quan trọng và đào tạo lực lượng cán bộ, chiến sĩ trong những năm tháng gian khổ.

Không chỉ mang ý nghĩa về quân sự và chính trị, khu căn cứ còn lưu giữ những dấu tích lịch sử quý giá, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần bất khuất cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Quá trình hình thành khu căn cứ cách mạng

Theo bài viết của ông Trần Văn Trường, nguyên Bí thư Huyện ủy Hòa Vang, đăng trên trang thông tin điện tử Đảng bộ thành phố Đà Nẵng, từ những năm 1947–1949, nhận thấy địa hình núi rừng phía tây và tây bắc Hòa Vang thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ cách mạng, lực lượng cách mạng đã thành lập căn cứ Đồng Xanh – Đồng Nghệ, nay thuộc khu vực Hòa Khương, Hòa Vang. Cơ quan lãnh đạo huyện được bố trí tại đây nhằm thuận tiện cho việc chỉ đạo và liên lạc giữa khu vực phía tây với phía tây bắc.

Đến năm 1955, Tỉnh ủy Quảng Đà quyết định xây dựng khu căn cứ chung của tỉnh, gọi là Khu căn cứ cánh Tây Hòa Vang, mang mật danh B1. Từ đó, khu vực này trở thành một trong những địa bàn quan trọng của phong trào cách mạng tại các huyện phía bắc và tây bắc tỉnh Quảng Đà, đồng thời là nơi đứng chân của các cấp lãnh đạo trong những giai đoạn chiến đấu đầy gian khổ.

Hai địa danh Hòn đá Đà Nẵng và Hòn đá Non Nước cũng gắn liền với khu căn cứ từ thời kỳ này. Những địa danh ấy trở thành biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần đấu tranh bất khuất của quân dân địa phương.

Phú Túc – Ô Rây – Tống Cói: Trung tâm lãnh đạo kháng chiến

Tháng 2 năm 1960, vùng tam giác núi Phú Túc – Ô Rây – Tống Cói được lựa chọn làm căn cứ địa kháng chiến của huyện Hòa Vang. Với địa hình rừng núi hiểm trở, khu vực này giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ quan lãnh đạo, tổ chức hoạt động và duy trì sự chỉ đạo phong trào cách mạng trên địa bàn.

Đây là nơi các lãnh đạo Huyện ủy Hòa Vang như Mai Đăng Chơn, Trần Văn Đán, Trần Văn Hoa, Đào Ngọc Chua cùng nhiều cán bộ cách mạng khác từng hoạt động. Địa hình tự nhiên hiểm trở đã tạo điều kiện che chở cho lực lượng cách mạng trước những cuộc càn quét, lùng sục và bắt bớ trong chiến dịch “tố cộng – diệt cộng” của chính quyền Ngô Đình Diệm.

Trong gần suốt hai thời kỳ kháng chiến, khu vực Phú Túc – Ô Rây – Tống Cói tiếp tục giữ vị trí chiến lược đối với hoạt động của Huyện ủy Hòa Vang. Dù chức năng và phạm vi hoạt động có những thay đổi theo từng giai đoạn, nơi đây vẫn là một căn cứ cách mạng đặc biệt quan trọng của địa phương.

Những sự kiện lịch sử trong kháng chiến chống Mỹ

Từ tháng 3 năm 1965, quân đội Mỹ đổ quân quy mô lớn vào miền Nam Việt Nam và triển khai chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. Trong bối cảnh đó, căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang trở thành một địa điểm quan trọng trong quá trình lãnh đạo, tổ chức và phát triển phong trào đấu tranh của quân dân địa phương.

Trong những năm 1965–1966, nhiều hội nghị, đại hội và đợt học tập, bồi dưỡng quân sự, chính trị dành cho cán bộ, chiến sĩ được tổ chức tại khu căn cứ. Tiêu biểu có:

• Tháng 4 năm 1965: Huyện đội tổ chức đợt học tập chủ trương và huấn luyện phương pháp đánh Mỹ cho lực lượng vũ trang.
• Tháng 3 năm 1965: Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Hòa Vang lần thứ IV được tổ chức tại Trường Đảng huyện, với sự tham dự của 50 đại biểu.
• Tháng 6 năm 1966: Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ V diễn ra với 250 đại biểu. Đại hội vinh dự đón đồng chí Trần Thận, đại diện Tỉnh ủy, đến dự và chỉ đạo.

Những hoạt động này cho thấy vai trò của khu căn cứ không chỉ nằm ở việc bảo vệ lực lượng mà còn là trung tâm tổ chức, đào tạo và hoạch định hoạt động cách mạng của huyện trong thời kỳ chiến tranh ngày càng ác liệt.

Tiếp tục là căn cứ hoạt động trong những năm 1967–1968

Tháng 10 năm 1967, Đặc Khu ủy Quảng Đà quyết định chia Hòa Vang thành ba khu, gồm Khu I, Khu II và Khu III, trực thuộc Đặc khu Quảng Đà. Sau sự thay đổi này, lãnh đạo và cơ quan của Khu I, Khu III chuyển căn cứ về địa bàn đồng bằng phụ trách.

Đối với Khu II, tương ứng với địa bàn Hòa Vang, lãnh đạo quyết định tiếp tục sử dụng khu căn cứ Phú Túc làm nơi hoạt động. Các đồng chí Lê Tích, Nguyễn Bá Tùng, Nguyễn Thái và Nguyễn Văn Chi tiếp tục làm việc tại đây từ những năm 1967–1968 và các giai đoạn tiếp theo.

Qua nhiều thời điểm lịch sử, căn cứ Phú Túc – Ô Rây – Tống Cói đã chứng kiến hoạt động của đông đảo cán bộ cách mạng, trong đó có những cán bộ cấp cao của Tỉnh ủy và Khu ủy Khu 5 như Hồ Nghinh, Trần Thận. Những dấu ấn ấy góp phần khẳng định vị trí của khu căn cứ trong hệ thống căn cứ cách mạng ở khu vực Quảng Đà.

Nhà trưng bày và những dấu tích tại khu căn cứ

Nhằm gìn giữ và phát huy giá trị lịch sử của khu căn cứ, năm 2003, thành phố Đà Nẵng khởi công xây dựng Nhà trưng bày Khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang với tổng vốn đầu tư 3,345 tỷ đồng. Công trình hoàn thành vào năm 2004.

Khu di tích được hoàn thiện với nhà trưng bày, hệ thống bậc tam cấp dẫn lên bia di tích và các dấu tích gắn với hai địa danh Hòn đá Đà Nẵng, Hòn đá Non Nước. Những hạng mục này góp phần giúp người tham quan tìm hiểu rõ hơn về quá trình hình thành, hoạt động và vai trò của căn cứ trong lịch sử đấu tranh cách mạng tại Hòa Vang.

Không gian trưng bày và các dấu tích còn lại cũng là cơ sở để tổ chức những hoạt động tìm hiểu lịch sử, giáo dục truyền thống và tri ân các thế hệ đã hy sinh vì độc lập, tự do của đất nước.

Hội thảo khoa học về giá trị lịch sử của khu căn cứ

Ngày 7 tháng 6 năm 2018, thành phố Đà Nẵng tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Vị trí, vai trò của khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang”. Hội thảo có gần 10 tham luận của các nhân chứng từng tham gia kháng chiến chống Mỹ tại Hòa Vang và các nhà nghiên cứu.

Các tham luận tập trung vào ba nội dung chính:

• Làm rõ thêm quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang.
• Phân tích mối quan hệ giữa khu căn cứ với các huyện, xã lân cận, chiến khu Trung Mang và các căn cứ lõm ở đồng bằng.
• Đề xuất giải pháp bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị lịch sử của khu căn cứ trong đời sống hiện nay.

Hội thảo góp phần bổ sung tư liệu về lịch sử địa phương, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn di tích gắn với công tác nghiên cứu, giáo dục và giới thiệu di sản cách mạng đến cộng đồng.

Đầu tư bảo tồn và phát huy giá trị di tích

Theo thông tin trong bài viết được dẫn, UBND thành phố Đà Nẵng đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang với tổng mức đầu tư 11,7 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố. UBND huyện Hòa Vang được giao làm chủ đầu tư kiêm quản lý dự án trong giai đoạn 2019–2021.

Mục tiêu của dự án là tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử của khu căn cứ, tạo điều kiện tổ chức các hoạt động tri ân anh hùng liệt sĩ, nâng cao hiệu quả tuyên truyền và quảng bá di tích đến du khách.

Thông qua việc gìn giữ những dấu tích lịch sử và tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống, khu căn cứ góp phần truyền lại cho thế hệ trẻ tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh và sự hy sinh của các thế hệ đi trước trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Giá trị lịch sử và ý nghĩa giáo dục

Khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang là minh chứng cho vai trò của địa hình rừng núi trong việc bảo vệ lực lượng và duy trì hoạt động cách mạng tại địa phương. Qua gần hai thời kỳ kháng chiến, nơi đây từng là trung tâm chỉ đạo, địa điểm tổ chức các hội nghị quan trọng và nơi hoạt động của nhiều cán bộ cách mạng.

Ngày nay, giá trị của khu căn cứ không chỉ nằm ở những địa danh và dấu tích còn được lưu giữ mà còn ở những câu chuyện về lòng trung thành, tinh thần đoàn kết và sự kiên cường của quân dân Hòa Vang. Việc bảo tồn di tích có ý nghĩa thiết thực trong nghiên cứu lịch sử địa phương, giáo dục truyền thống cách mạng và bồi đắp lòng biết ơn đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì đất nước.

Thông tin nhanh về Khu căn cứ cách mạng Huyện ủy Hòa Vang