Phở khô Gia Lai là một trong những món ăn đặc trưng của ẩm thực phố núi Pleiku, nổi bật với cách phục vụ đặc biệt bằng hai tô riêng biệt: một tô đựng bánh phở và các nguyên liệu ăn kèm, một tô đựng nước dùng nóng.
Chính cách thưởng thức này khiến món ăn còn được gọi là phở hai tô. Thực khách vừa trộn bánh phở với các loại gia vị, thịt, rau và tương đặc trưng, vừa dùng kèm từng thìa nước dùng đậm đà. Sự kết hợp giữa một phần phở khô và một phần nước lèo tạo nên trải nghiệm khác biệt so với những món phở quen thuộc.
- Tên món: Phở khô Gia Lai
- Tên gọi khác: Phở hai tô
- Địa phương: Gia Lai
- Gắn với: Pleiku
- Đặc trưng: Phục vụ bằng hai tô, gồm tô phở khô và tô nước dùng
- Sợi phở: Sợi nhỏ, mảnh, dai
- Nguyên liệu phổ biến: Gạo, thịt gà, thịt bò, thịt heo, giá đỗ, hành phi, tóp mỡ
- Gia vị đặc trưng: Tương đậu nành, xì dầu và các gia vị riêng của từng quán
Vì sao gọi là phở hai tô?
Nếu lần đầu nhìn thấy phở khô Gia Lai, nhiều thực khách có thể bất ngờ vì món ăn không giống một tô phở truyền thống.
Thay vì bánh phở được chan ngập trong nước dùng, người bán phục vụ hai tô riêng. Tô thứ nhất chứa bánh phở cùng thịt, rau, giá đỗ, hành phi, tóp mỡ và tương đặc trưng. Tô thứ hai chứa nước dùng được ninh từ xương gà hoặc xương bò.
Thực khách dùng đũa gắp bánh phở, trộn cùng các nguyên liệu rồi ăn kèm từng thìa nước dùng nóng. Vì luôn xuất hiện với hai tô nên món ăn được gọi quen thuộc là phở hai tô.
Cách phục vụ này cũng giúp sợi phở giữ được độ dai và không bị nở quá nhanh khi ngâm lâu trong nước dùng.
Sợi phở khô đặc trưng
Sợi phở là một trong những yếu tố tạo nên sự khác biệt của phở khô Gia Lai.
Sợi được làm từ gạo, thường sử dụng loại gạo ngon, không pha trộn. Gạo được ngâm trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó xay nhuyễn và kéo thành sợi.
Khác với bánh phở tươi bản rộng thường thấy trong phở nước, sợi phở khô Gia Lai nhỏ, mảnh và khá dai. Sau khi được chần qua nước sôi, sợi vẫn giữ được độ tách rời và độ dai cần thiết thay vì nhanh chóng mềm nhũn.
Khi phục vụ, sợi phở được trụng nóng rồi cho vào tô. Cách chế biến này giúp bánh phở có kết cấu vừa mềm vừa dai, phù hợp với việc trộn cùng các loại gia vị và nguyên liệu khô.
Những nguyên liệu làm nên một tô phở khô
Phở khô Gia Lai có nhiều biến thể, nhưng phổ biến nhất là phở khô gà và phở khô bò.
Với phở khô gà, phần bánh phở thường được kết hợp với thịt gà xé, có cả phần da, cùng thịt heo băm, tóp mỡ, hành phi và giá đỗ.
Tô nước dùng đi kèm thường được ninh từ xương gà, tạo nên vị ngọt thanh và mùi thơm nhẹ.
Phở khô bò thường có thịt bò tái, bò viên hoặc các phần thịt bò khác. Phần thịt có thể được phục vụ cùng tô nước dùng, tạo nên một tô nước lèo thơm đậm đà. Một số nơi sử dụng các loại gia vị tạo hương thơm đặc trưng, trong đó có thảo quả.
Ngoài thịt và bánh phở, rau giá, hành phi và tóp mỡ cũng góp phần tạo nên sự cân bằng về kết cấu và hương vị.
Loại tương đặc biệt của phở khô Gia Lai
Một trong những thành phần tạo dấu ấn riêng cho phở khô Gia Lai là tương đậu nành.
Loại tương này thường được dùng trực tiếp với bánh phở thay vì nước mắm. Một số nơi có thể sử dụng xì dầu tùy công thức.
Theo tư liệu được cung cấp, tương được làm từ đậu tương và đường vàng. Tương được ủ trong thời gian nhất định, càng ủ lâu càng có màu đậm, bề mặt mịn và độ sánh đặc trưng.
Mỗi cơ sở có thể có cách pha chế và tỷ lệ nguyên liệu riêng, tạo nên sự khác biệt về hương vị giữa các quán.
Chính loại tương này cùng với sợi phở và nước dùng tạo thành bộ ba quan trọng làm nên đặc trưng của phở khô Gia Lai.
Cách thưởng thức phở khô Gia Lai
Phở khô Gia Lai có cách ăn khá khác biệt.
Khi món ăn được mang ra, thực khách sẽ có một tô bánh phở và một tô nước dùng. Trước tiên, dùng đũa tách nhẹ phần sợi phở, sau đó trộn cùng tương, hành phi, tóp mỡ, giá và các nguyên liệu trong tô.
Do sợi phở có độ kết dính nhất định sau khi trụng, việc dùng đũa tách sợi giúp các nguyên liệu được phân bố đều hơn.
Sau mỗi vài đũa phở, thực khách dùng thêm một thìa nước dùng nóng.
Một miếng phở mang vị bùi của gạo, đậm đà của thịt và tương, béo nhẹ từ hành phi, tóp mỡ, kết hợp với giá và rau xanh. Sau đó, vị ngọt từ nước dùng xương làm dịu và cân bằng tổng thể.
Đó chính là nét thú vị của phở hai tô: ăn một món khô nhưng luôn có một tô nước dùng nóng đi kèm.
Phở khô trong đời sống ẩm thực Pleiku
Phở khô đã trở thành một món ăn quen thuộc tại Pleiku và có thể được thưởng thức vào nhiều thời điểm trong ngày.
Một bát phở khô nóng trong tiết trời se lạnh của phố núi mang đến trải nghiệm đặc biệt. Sợi phở dai, tương đậu nành đậm vị, hành phi và tóp mỡ tạo nên phần phở khô giàu hương vị, trong khi tô nước dùng nóng giúp món ăn trở nên cân bằng hơn.
Phở khô cũng thường được nhắc đến cùng nhịp sống buổi sáng của Pleiku. Một tô phở nóng, sau đó là một ly cà phê phố núi, đã trở thành một trải nghiệm ẩm thực được nhiều du khách lựa chọn khi khám phá Gia Lai.
Thưởng thức phở khô khi đến Gia Lai
Tại Pleiku, du khách có thể dễ dàng tìm thấy phở khô trên nhiều tuyến đường trong thành phố, trong đó có Nguyễn Thái Học, Nguyễn Trãi, Nguyễn Văn Trỗi và Phan Đình Phùng.
Tư liệu giới thiệu một số quán phở khô lâu năm như Ngọc Sơn, Hồng, Tàu Lý và Bé Tư. Giá một phần được ghi nhận khoảng 30.000 – 50.000 đồng, tùy loại và lượng thịt.
Ngày nay, phở khô Gia Lai đã xuất hiện tại nhiều tỉnh, thành khác trên cả nước. Tuy nhiên, cách chế biến và khẩu vị có thể thay đổi tùy địa phương.
Đối với những người muốn trải nghiệm hương vị gắn với nguồn gốc của món ăn, Pleiku vẫn là nơi đáng để khám phá. Tại đây, phở khô không chỉ là một món ăn mà còn gắn với không khí phố núi, thời tiết cao nguyên và nhịp sống địa phương.
Hương vị riêng của phở khô Gia Lai
Ẩm thực Việt Nam có nhiều món phở với cách chế biến khác nhau. Phở nước, phở xào, phở chiên hay phở cuốn đều có những cách thưởng thức riêng. Nhưng phở khô Gia Lai tạo nên một dấu ấn đặc biệt bằng chính cách kết hợp giữa bánh phở khô và nước dùng trong hai tô riêng biệt.
Sợi phở nhỏ và dai, tương đậu nành đậm đà, hành phi và tóp mỡ béo thơm, giá đỗ tươi cùng phần thịt gà hoặc bò tạo nên tô phở khô nhiều tầng hương vị. Trong khi đó, tô nước dùng nóng, ngọt từ xương giúp cân bằng vị giác.
Từ một món ăn bình dị của phố núi, phở khô Gia Lai ngày càng được biết đến rộng rãi hơn. Dù đã xuất hiện ở nhiều nơi, món ăn vẫn mang trong mình dấu ấn riêng của Pleiku, nơi một món phở được thưởng thức bằng hai tô và trở thành một phần đáng nhớ trong hành trình khám phá ẩm thực Gia Lai.
