Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công

Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công là di tích lịch sử văn hóa có ý nghĩa đặc biệt, gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp cách mạng và những đóng góp của đồng chí Võ Chí Công đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tọa lạc tại thôn Khương Mỹ, xã Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng, khu lưu niệm không chỉ là nơi tưởng nhớ một nhà lãnh đạo cách mạng tiêu biểu mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống, góp phần gìn giữ những giá trị lịch sử cho các thế hệ mai sau.

Với kiến trúc mang đậm nét nhà ở dân gian truyền thống Quảng Nam, kết hợp không gian cây xanh, sân vườn, hàng cau và hoa lài, khu lưu niệm tạo nên một không gian trang nghiêm nhưng gần gũi, mộc mạc, gắn bó với cảnh sắc quê hương.

Lịch sử hình thành Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công

Khu lưu niệm có diện tích gần 16.000 m². Công trình được khởi công xây dựng ngày 29/3/2003 và hoàn thành ngày 24/3/2004, nhằm lưu giữ những dấu ấn về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Võ Chí Công.

Năm 2013, UBND tỉnh Quảng Nam trước đây phê duyệt dự án tu bổ, nâng cấp và mở rộng khu lưu niệm. Đến tháng 1/2017, dự án hoàn thành và đưa vào phục vụ khách tham quan. Sau quá trình mở rộng, nhiều hạng mục được xây dựng và hoàn thiện theo phong cách kiến trúc nhà ở dân gian truyền thống, kết hợp hài hòa với cảnh quan thiên nhiên.

Ngày 18/7/2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 2624/QĐ-BVHTTDL, xếp hạng Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công là di tích quốc gia. Đây là sự ghi nhận đối với những giá trị lịch sử, văn hóa của địa điểm gắn liền với cuộc đời và hoạt động cách mạng của đồng chí.

Các hạng mục chính của khu lưu niệm gồm nhà thờ, nhà đón tiếp, nhà trưng bày, nhà chiếu phim và thư viện cộng đồng. Mỗi công trình đảm nhiệm một chức năng riêng, cùng góp phần tạo nên không gian tưởng niệm, nghiên cứu và giáo dục truyền thống.

Nhà thờ: Không gian tưởng niệm trang nghiêm

Nhà thờ là công trình trung tâm của khu lưu niệm, được xây dựng theo lối kiến trúc nhà ở dân gian truyền thống Quảng Nam. Công trình có bàn thờ đặt chính giữa, hai gian ở hai bên, hiên phía trước và hai chái thông nhau, với lối đi kết nối sang khu vực nhà tiếp khách.

Kiến trúc nhà được tổ chức theo cấu trúc tam đoạn, sử dụng hệ cột và cấu kiện bằng gỗ, mái lợp ngói âm dương. Theo tư liệu, công trình có 34 cột và quay mặt về hướng Đông Đông Bắc.

Không gian nhà thờ được thiết kế giản dị, trang nghiêm, phù hợp với chức năng tưởng niệm và thể hiện sự tôn kính đối với đồng chí Võ Chí Công. Những đường nét kiến trúc truyền thống cũng góp phần tái hiện không gian văn hóa của vùng quê Quảng Nam, nơi gắn bó với tuổi thơ và những năm tháng đầu đời của đồng chí.

Nhà trưng bày: Hành trình cuộc đời và sự nghiệp cách mạng

Nhà trưng bày nằm ở vị trí trung tâm khu lưu niệm, là nơi lưu giữ và giới thiệu các hiện vật, tư liệu, hình ảnh liên quan đến cuộc đời và hoạt động cách mạng của đồng chí Võ Chí Công.

Công trình có diện tích xây dựng khoảng 456 m², kết cấu bê tông giả gỗ, mô phỏng kiểu nhà truyền thống ba gian hai chái. Mái lợp ngói âm dương, nền lát gạch đất nung, tạo nên diện mạo gần gũi với kiến trúc dân gian địa phương.

Không gian trưng bày được bố trí theo các giai đoạn lịch sử trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí, từ những năm tháng đấu tranh trong hai cuộc kháng chiến đến thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước sau ngày thống nhất.

Theo tư liệu, Bảo tàng Quảng Nam đã giới thiệu tại đây 50 hiện vật, tư liệu và gần 200 bức ảnh lớn nhỏ liên quan trực tiếp đến cuộc đời và hoạt động của đồng chí Võ Chí Công từ năm 1945 trở đi.

Những hiện vật gắn với cuộc đời hoạt động cách mạng

Các hiện vật tại nhà trưng bày phản ánh cả đời sống thường ngày lẫn điều kiện công tác của đồng chí Võ Chí Công trong những giai đoạn lịch sử khác nhau.

Trong số đó có những vật dụng cá nhân như điện thoại bàn, đĩa đựng thức ăn, bi đông đựng thuốc bắc và bộ dụng cụ y tế dùng để điều trị bệnh viêm họng. Bên cạnh đó là túi vải, súng ngắn, đèn tự chế và tấm bản đồ quân sự được đồng chí sử dụng trong thời gian công tác tại Trung ương Cục miền Nam và Khu ủy Khu 5 giai đoạn 1961–1966.

Những vật dụng tưởng chừng bình dị ấy góp phần tái hiện điều kiện sinh hoạt, làm việc trong thời chiến, đồng thời giúp người xem hiểu thêm về những gian khó mà các cán bộ cách mạng đã trải qua.

Nhà trưng bày còn có hai bộ sưu tập ảnh và bốn cuốn album ghi lại tình cảm của đồng chí Võ Chí Công đối với thiếu niên, nhi đồng, quê hương Quảng Nam – Đà Nẵng, đồng bào và đồng chí tại những địa phương ông từng chiến đấu, công tác.

Một số hình ảnh ghi lại những chuyến trở về thăm chiến trường xưa, trong đó có căn cứ Phước Trà, huyện Hiệp Đức và căn cứ Khu ủy Khu 5 tại xã Trà Tân, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam theo địa danh được ghi trong tư liệu.

Thông qua hệ thống hiện vật và hình ảnh, nhà trưng bày giúp khách tham quan tiếp cận lịch sử qua những dấu tích cụ thể, từ đó hiểu sâu hơn về con người, hoạt động và những đóng góp của đồng chí Võ Chí Công đối với cách mạng Việt Nam.

Nhà lưu niệm và những ký ức về quê hương

Không gian nhà lưu niệm tái hiện kiến trúc nhà ở truyền thống Quảng Nam với kiểu bố trí “tiền khách hậu tự”, trong đó khu vực tiếp khách nằm phía trước và không gian thờ tự ở phía sau. Nhà có bàn thờ đặt chính giữa, hai gian bên, hiên trước, hai chái thông nhau và lối ra phía nhà tiếp khách.

Công trình sử dụng cấu kiện gỗ, mái lợp ngói âm dương, mang nét giản dị đặc trưng của nhà truyền thống địa phương. Bên trong được bài trí những vật dụng gắn với đời sống gia đình như chiếc rương gỗ, bộ phản bằng gỗ mít, ảnh chân dung thân phụ và thân mẫu, hình ảnh thời niên thiếu của đồng chí Võ Chí Công cùng những bức ảnh gia đình.

Khuôn viên còn có vườn cây và ao cá, những hình ảnh gắn với không gian quê nhà mà đồng chí Võ Chí Công yêu thích khi sinh thời. Các chi tiết này góp phần tạo nên một không gian tưởng niệm gần gũi, giúp người tham quan hình dung rõ hơn về nơi đồng chí đã sinh ra và lớn lên.

Trong một lần trở về thăm nhà, đồng chí Võ Chí Công đã ghi vào sổ lưu niệm những dòng thể hiện sự xúc động khi trở lại ngôi nhà gắn bó với tuổi thơ và những ngày đầu tham gia cách mạng:

“Tôi rất xúc động khi về thăm ngôi nhà lưu niệm do Đảng bộ và chính quyền tỉnh Quảng Nam xây dựng nhằm ghi nhận công lao của tôi đối với sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Thăm lại ngôi nhà nơi chôn nhau cắt rốn, tôi hồi tưởng lại nhiều kỷ niệm sâu sắc về thời thơ ấu từ những ngày đầu tham gia cách mạng…”

Những dòng lưu bút là dấu ấn giàu cảm xúc, thể hiện tình cảm của đồng chí đối với quê hương và những ký ức đã góp phần hình thành con đường cách mạng của mình.

Kiến trúc truyền thống và cảnh quan khu lưu niệm

Một trong những nét đặc sắc của Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công là sự kết hợp giữa kiến trúc truyền thống và cảnh quan thiên nhiên. Các công trình được thiết kế theo hình thức nhà ở dân gian Quảng Nam, sử dụng mái ngói âm dương, hệ cột và kết cấu gợi nhớ đến không gian sinh hoạt của các gia đình Việt Nam xưa.

Cây xanh, sân vườn, hàng cau và hoa lài tạo nên cảnh quan thanh bình, phù hợp với tính chất của một không gian tưởng niệm. Vườn cây và ao cá cũng góp phần gợi lại hình ảnh quê nhà, làm tăng tính gần gũi và chiều sâu cảm xúc cho khu di tích.

Không gian tại đây vừa phục vụ hoạt động dâng hương, tưởng niệm, vừa tạo điều kiện để khách tham quan tìm hiểu lịch sử, kiến trúc và văn hóa truyền thống của địa phương.

Gắn kết di tích với hoạt động tham quan, du lịch

Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công có giá trị nổi bật về lịch sử và văn hóa, đồng thời là điểm đến phù hợp trong các chương trình tham quan tìm hiểu truyền thống cách mạng tại Đà Nẵng và khu vực Quảng Nam trước đây.

Ngày 30/5/2012, Ban Bí thư Trung ương Đảng thông báo về việc tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 100 năm Ngày sinh đồng chí Võ Chí Công, diễn ra trong hai ngày 6 và 7/8/2012 tại thành phố Tam Kỳ, huyện Núi Thành và các địa phương trong tỉnh Quảng Nam khi đó.

Nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh và giỗ đầu của đồng chí, tỉnh Quảng Nam đã triển khai kế hoạch tu sửa, nâng cấp và mở rộng khu lưu niệm với tổng mức đầu tư được tư liệu ghi nhận gần 80 tỷ đồng. Các hạng mục dự kiến bao gồm cải tạo nhà trưng bày hiện trạng, xây dựng khối nhà trưng bày mới và nhà bảo quản, lưu trữ hiện vật theo kiến trúc truyền thống với cột, kèo gỗ và mái ngói âm dương.

Ngoài ra, dự án còn đề cập đến các hạng mục phụ trợ như thư viện cộng đồng, nhà tiếp đón và dịch vụ, nhà quản lý, khu chiếu phim và việc mở rộng, nâng cấp đường vào khu lưu niệm.

Việc đầu tư và hoàn thiện các hạng mục góp phần nâng cao điều kiện bảo tồn tư liệu, phục vụ khách tham quan và phát huy giá trị di tích trong đời sống văn hóa địa phương.

Khi đưa vào các chương trình du lịch lịch sử, khu lưu niệm có thể kết hợp với những điểm đến văn hóa, cách mạng khác trong khu vực, tạo thành hành trình tìm hiểu về con người, vùng đất và truyền thống đấu tranh của Quảng Nam. Đây cũng là cơ hội để học sinh, sinh viên và du khách tìm hiểu lịch sử thông qua những câu chuyện, hiện vật và không gian kiến trúc được lưu giữ tại di tích.

Giá trị lịch sử và văn hóa của Khu lưu niệm

Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công không chỉ là nơi tưởng nhớ một nhà lãnh đạo cách mạng mà còn là không gian lưu giữ những dấu tích quan trọng về lịch sử đấu tranh và xây dựng đất nước của dân tộc Việt Nam.

Thông qua các công trình kiến trúc, hiện vật, hình ảnh và tư liệu, khu lưu niệm góp phần giới thiệu cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Võ Chí Công, đồng thời phản ánh một phần lịch sử của quê hương Quảng Nam trong những giai đoạn đầy biến động của đất nước.

Giá trị của di tích còn nằm ở khả năng kết nối ký ức cá nhân với lịch sử dân tộc. Từ ngôi nhà quê mộc mạc, những vật dụng sinh hoạt giản dị đến các tư liệu về hoạt động cách mạng, mỗi chi tiết đều góp phần làm rõ mối liên hệ giữa con người, quê hương và lý tưởng phụng sự đất nước.

Việc bảo tồn, giới thiệu và phát huy giá trị Khu lưu niệm đồng chí Võ Chí Công vì vậy có ý nghĩa thiết thực trong giáo dục truyền thống, nghiên cứu lịch sử và phát triển du lịch văn hóa. Đây là địa chỉ để các thế hệ hôm nay tìm hiểu quá khứ, trân trọng những đóng góp của người đi trước và tiếp nối tinh thần trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Thông tin nhanh